Yargının en önemli operasyonu…

. Yazar - Kimbilir Editör 18 Eylül 2026 Cuma

Türkiye’de her yeni güne, farklı alanlarda operasyon haberleriyle başlıyoruz.

Üç gün öncesine kadar önem listemde Yeni Nesil Suç Örgütleri ve Sokaklar Güvende operasyonları ilk iki sırayı paylaşıyordu.

Şimdi o listede ilk sıra değişti, salı günü yapılan “Tarladan Markete Fiyat Yolculuğu Soruşturması” yüzlerce operasyon arasında en önemli operasyon unvanını aldı.

★ ★ ★

Operasyona vatandaşın daha ucuza meyve-sebze yemesi üzerinden bakan çok.

Ayakkabısının çamurlanmasından korkmayan, tarlalara, bağlara, zeytinliklere giren çıkan bir gazeteci olarak söyleyebilirim ki, bu operasyon vatandaşın cebi değil üretim zincirinin devam edebilmesi için hayati önem taşıyor.

Gediz Havzası’nın bereketli topraklarında yetişen salçalık domatesin kilogramını fabrikalar çiftçiden 3-3,5 liraya satın alıyorlar. Dün baktım salçalık domates markette20,95’ten satılıyordu.

★ ★ ★

Çiftçi domatesin kilogramını fabrikalara şu an 3,5 liradan satıyor.

Sözleşmeli alımlardaki çiftçinin yarısı bu kapsamda, fiyat 4,5 lira oldu.

İyi bakım ve hibrit tohumlarla şu an bin metrekarede ortalama 10-12 ton verim alınıyor.

Eskiden verim daha yüksekti ama iklim koşulları ve az gübre verimi biraz azalttı.

Şimdi beraber bir hesaplama yapalım:

Brüt gelir bin metrekare yani bir dönümde sözleşmeli üretimse 12 tondan 54 bin lira, sözleşmeli üretim değilse 42 bin lira ediyor.

Fide, dikim, gübre, ilaçlama, toplama bir dönümde üretim maliyeti 33 bin lira seviyesinde. Stopaj-vergi ve fabrika fire hesabı harici dönüm başı brüt kâr 12 ile 22 bin lira.

Buna karşın aynı ürünün halka satışından elde edilen hasılat 251 bin 400 lira.

Aradaki devasa fark, nakliye, dağıtım, fire hesabıyla açıklanmayacak kadar büyük.

Türkiye’de çiftçiden ucuza alıp halka pahalı satanlar üretim zincirini riske atıyorlar.

Çiftçi üretmeyince devlet ithalata yöneliyor, ithalat başlayınca, çiftçi, üretime dönse bile ürün değer bulmuyor ve bu bizi fasit bir daireye sokuyor.

★ ★ ★

Bu uzun zamandır süren bir sorun.

Önceki sene Antalya Kumluca’da tarlada fiyatını aldığımız domatesin, aynı ilçedeki bir markette 10 katı fiyata satıldığının haberini aktarmıştık sizlere.

Yani yargı son derece sorunlu bir alanın üzerine gidiyor şu an.

Serbest pazar ekonomisinde devlet fiyatlara müdahale etmez ama devlet üreticisini ve vatandaşını “ne istersek yaparız”diyenlerden korumak zorundadır.

★ ★ ★

Tarım ve hayvancılıkta ne yapıp edip, ithalatı minimize etmek ve sermaye gücünü çiftçinin elindekini ucuza almak olarak kullanan aracıları baskılamak zorundayız.

Tarımda sorunlarımız var, iklim değişikliği küresel bir sorun ama buna ek olarak giderek artan tarım işçiliği maliyeti var.

Dünya birincisi olduğumuz incirde İran ve Afganistan ucuz toplama maliyeti sayesinde Türkiye’ye karşı fiyat avantajı yakalamaya başladılar. Hem ucuz işçilik hem deAvrupa pazarına mesafe avantajı olan Mısır ve Fas, soğuk hava zincirlerini düzeltebilirlerse onlar da dünya pazarında bizi zorlayacaklar.

Yargının aracı terörüne vurduğu ilk darbeyi fırsat olarak görmeli, Türkiye’de tarım ve hayvancılığın üzerine titremeliyiz.

Çiftçi üretmez, gıda zinciri koparsa, bunun bedelini hepimiz öderiz...