Haritalara güvenilir mi?

. Yazar - Kimbilir Editör 23 Eylül 2026 Çarşamba

Haritalar bize dünyamızı gösteriyor, bir yerden bir yere gitmemize yardımcı oluyor. Haritalar olmasaydı nerede olduğumuzu da bilemezdik. Tartışmalı ülke sınırlarının çizimi de küresel siyasi gerçekleri yansıtıyor. Ancak uluslararası haber ajansı Associated Press’in haberine göre, haritalar dünyayı objektif göstermiyor, çizimlerde siyasi tercihler etkili oluyor. Dünyanın fiziki coğrafyası kesin olarak belirlenmiş olsa da haritalar öyle değil. Haritalarda ülkelerin boyutlarından nesnelerin adlandırılmasına kadar tercihler söz konusu.

Siyasetin etkisinde

Hunter College’dan coğrafya uzmanı Alex Moulton “Haritalar, farklı yerler ve oralarda yaşayan insanlar hakkında düşünme biçimimizi şekillendirir. Harita yapımı özünde politik bir uygulamadır” dedi. Queens College’da siyasi coğrafyacı olan Nerve Macaspac, “Afrika’yı haritada daha küçük bir kara parçası olarak görürsek bunun siyasi bir sonucu olur. Daha büyük veya gerçek boyutunda görürsek bunun da ekonomik ve siyasi sonuçları olur. Haritalarda öne çıkarılan, gizlenen, ihmal edilen, göz ardı edilen durumlar oluyor” diye konuştu. ABD’de bir harita mağazası bulunan Tony Rodono da haritaların “haritacının dünyayı nasıl gördüğünün bir yansıması” olduğunu söyledi. ABD haritasının da 250 yıllık tarihinin hangi noktasında kağıda döküldüğüne bağlı olarak farklılık gösterdiği vurgulandı.

Mercator (solda) ve Equal Earth (sağda) haritalarında Afrika farkı.

‘Çarpıtma kaçınılmaz’

Bilim insanları, haritaların hiçbir zaman tam gerçeği göstermediğini söylüyor. Bunun nedeni Dünya’nın üç boyutlu, haritaların ise iki boyutlu olması. Önemli olan ise haritacının ne kadar çarpıtma uyguladığı. Örneğin Mercator Dünya haritasında, Grönland gibi kutuplara daha yakın olan yerler daha büyük; Afrika ülkeleri gibi ekvatora daha yakın olanlar ise daha küçük gösterildi. Bu çarpıtma, Afrika’yı daha büyük gösteren Equal Earth haritasının bu ay Birleşmiş Milletler’de onaylanmasıyla nispeten düzeltildi. ABD Başkanı Trump’ın Meksika Körfezi’nin adının Amerika Körfezi olarak, ABD-Kanada sınırındaki Ontario Gölü’nün ise Amerika Gölü olarak değişmesini isteyen kararları; Google ve Apple haritalarında bu yönde değişikliğe neden oldu.