New York notları...
Çoğu kişi için Birleşmiş Milletler Genel Kurulu dönemi Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın konuşmasında vereceği mesajlar üzerinden okunur. Oysa işin biraz da perde arkasına bakmak gerekiyor
CUMHURBAŞKANI’NIN GÖZDEN KAÇAN GÖRÜŞMESİ...
Pazartesi günü Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın bir sürü ikili görüşmesi vardı. Hepimiz görüştüğü ülkelere bakarken çok önemli bir görüşme arka planda kaldı.
Cumhurbaşkanı’nın görüştüğü Dr. Patrick Soon-Shiong kim önce onu anlatayım:
■ Akciğer, meme ve pankreas kanseri tedavisinde çığır açan Abraxane adlı kemoterapi ilacının mucidi. Sahibi olduğu biyoteknoloji şirketi ImmunityBio mesane kanseri tedavisine yönelik yeni nesil bir immünotherapi ilacı geliştirdi. 2026 yılı itibarıyla kişisel serveti 10 ila 16 milyar dolar arasında diye tahmin ediliyor. Sağlık, yapay zekâ ve veri analitiği şirketlerini barındıran NantWorks ekosisteminin kurucusu durumunda.
İşte bu önemli bilim insanı Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu ile görüşmesinden sonra sanal medyada görüşmeden duyduğu memnuniyeti yazdı ve ekledi: “Türkiye, bölgedeki kanser hastaları için bir mükemmeliyet merkezi olacaktır”
DİPLOMASİ OLSUN GÖRÜŞMELERİ DEĞİL...
■ Genel Kurul harici tüm görüşmelerde belirlenmiş bir strateji ve program var. Mesela Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Gürcistan Başbakanı ile yaptığı görüşmede Adalet Bakanı Akın Gürlek de heyetteydi. Gürcistan yasa dışı bahis sanıkları açısından önemli bir merkez haline gelmişti. Belli ki bu konuda bazı gelişmeler yaşanacak.
■ Adalet Bakanı sadece Cumhurbaşkanı’nın ikili görüşmelerinde yer almadı, Küresel İş Zirvesi etkinliğinde iş adamlarını yatırıma davet ederken, iş dünyasının ticari davaların uzun sürmesiyle ilgili şikâyetlerinin farkında olduklarını ve davaları hızlandırmak adına çalışmaların devam ettiğini söyledi. Sonra Birleşmiş Milletler binasında çocukları dijital esaretten korumak adına düzenlenen toplantıda dinleyici koltuğundaydı ki Türkiye bu algoritma faşizmine karşı da harekete geçecek.
ŞİMDİ META DÜŞÜNSÜN...
Emine Erdoğan, New York’ta ve özellikle de Birleşmiş Milletler içerisinde ayrı bir ağırlığa sahip. BM Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı olarak etkisini gösteren şey, yaptığı konuşmaları dinlemeye gelenlerin dağılımı.
Pazartesi günü iki programı takip ettim, New York İklim Haftası’nın açılış konuşmasıydı. Dinleyici koltuklarında hem ABD hem de Avrupa’dan çok sayıda sivil toplum örgütü ve medya mensubu vardı. Konuşmadan aldığım notların başına küresel iklim değişikliği ile insanın maneviyatı arasındaki değişimin paralelliği oturdu. Tüketerek ve artık ihtiyacını gidermekten çok mutlu olmak adına alışveriş yapan insanlığın oluşturduğu israf ekonomisi önemli bir vurguydu.
Öğleden sonra Birleşmiş Milletler Binası içerisinde “Çocuklar için Güvenli Dijital Sistemler İnşa Etmek” etkinliğinde konuştu.
Konuşmadan önce vurgulamam gereken nokta Emine Erdoğan’ı dinlemeye gelenler arasında Afrika ve Körfez ülkelerinden First Ladylerden Belçika Kraliçesi Mathilde’ye kadar çok sayıda isim vardı.
Bu konuşmadan aldığım iki not şöyle: Çocuklarımızı korumak için ülkelerin tek başlarına çıkardıkları yasalar etkili olmuyor, global bir mücadele lazım, devasa algoritma mimarisiyle mücadele etmek adına yapılması gerekenler var.
Başlığa META yazmamın sebebi, algoritma mimarisinde başı çekiyor olmaları. Düşünsün dememin sebebini de söyleyeyim, Emine Erdoğan, üzerinde konuşma yaptığı konuları bir sonraki toplantıya kadar bırakan birisi değil, sorunlu gördüğü alanlarda takipçi olma özelliği belirgindir.
Takıntılı Alman da burada...
Başsız tavuk misali nereye koştuğu belli olmayan Avrupa Birliği; Kanada, Kenya, Barbados, Hindistan gibi ülkelerle iş birliği anlaşması imzaladı, anlaşmada yok yok, yani sadece kâğıt üzerinde kalacağı çok belli bir hikâye. AB Komisyonu tarihinin en tartışmalı Başkanı von der Leyen’in Türkiye takıntısı bilmediğimiz bir durum değil. Rum Yönetimi Lideri ile 32 dişini gösteren fotoğrafı ve sabah sporuyla karşımıza çıktı. Pfizergate yolsuzluğundan yırttığını düşünüyor olabilir...
KiM NELER YAPTI?
■ Enerji Bakanı Alparslan Bayraktar’ın ABD’de olması önemli. Türkiye ile ABD arasında nükleer enerji alanında atılan yeni adım işin sadece bir yanı. ABD’nin Rusya’dan petrol ve doğal gaz alan ülkelerle ilgili yaptırım yasası döneminde enerji alanında çeşitlendirmeyi sürdürmek önemli. Bakan Bayraktar uzun zamandır bu çalışmanın faydalarını göreceğimizi hissettiriyor.
■ Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ve COP31 Başkanı Murat Kurum BM İklim Değişikliği Konferansı’nın resmi lansmanını gerçekleştirdi. Çok etkinliğe katıldı, çok ikili görüşme yaptı, iklim diplomasisi diye bir kavramın gerçekliğini herkese gösterdi.
■ Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir, çoklu temaslarda bulunan, etkinlik düzenleyen isimlerden birisiydi. YouTube/Google yöneticisi Leslie Miller ile dijital güvenlik ve sosyal politikalar üzerine yaptığı görüşme en merak ettiğim konu.
■ Ticaret Bakanı Ömer Bolat’a gelince, dünyada karşılıklı ticaretin ikili ilişkilerde belirleyici olduğu bir dönemdeyiz. ABD ile hizmet sektörü dahil 47 milyar dolarlık bir ticaret hacmimiz var, bu 100 milyar dolara çıksın istiyoruz. Türkiye’ye gelecek yatırım, gümrük tarifeleri çoğunlukla unuttuğumuz ama hayatımızı etkileyen başlıklar. Bakan Bolat’ın gündemi işte bu başlıklardı...
İletişim Başkanı’ndan ince bir mesaj...
100. Yıla Girerken Türkiye-ABD İlişkileri Paneli’nde İletişim Başkanı Burhanettin Duran’ın kurduğu iki cümle aklımda çok yer etti.
İlk cümle “Uluslararası sistemin bizzat yeniden şekillendiği bir dönemden geçmekteyiz. 2027 yılı, her iki ülkenin de uluslararası sistemdeki rollerini yeniden tanımladığı bir dönem olacaktır.” “Ankara’nın dünya yeniden şekilleniyor” okuması ile Türkiye’nin bölgesel güç olma iddiasını birlikte ele almak gerek. Duran’ın “İttifaklar, her zaman tam bir mutabakat üzerine kurulmayabilir. Başarılı ittifaklar, görüş ayrılıklarını yönetmeye yönelik mekanizmalara sahiptir.” cümlesinin alıcısı sadece ABD olmamalı.
Dışişleri Bakanı Fidan
Bakan Fidan’ın New York temaslarından aldığım not çok ama en önemlilerini söyleyeyim:
İletişim Başkanlığı tarafından düzenlenen 100. Yıla Girerken Türkiye-ABD İlişkileri Paneli’nin açılışında yaptığı konuşmada iki müttefik arasında savunma sanayii kısıtlamalarının ve ilave tarifelerin yeri olmadığını belirterek bu engellerin kaldırılması çağrısında bulundu. Washington’a karşı tutarlı söylem devam etti yani. Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan’ın katılımıyla gerçekleştirilen Dışişleri Bakanları Altıncı Toplantısı’na katıldı. Diğer ikili temaslar, eşlik edilen görüşmeler oldukça fazlaydı.
Avrupa Birliği’nin Kanada, Kenya, Barbados, Hindistan gibi ülkelerle iş birliği görüntüsü vermeye çalıştığı New York’ta, somut örnek olarak toplanan dışişleri bakanlarını izlemek keyifli oldu.
MİT Başkanı İbrahim Kalın’ın mesaisi...
En az bildiğim başlık bu aslında. Bu benim eksiğim değil MİT Başkanı’nın işinin doğası bunu gerektiriyor. Yine de Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ikili görüşmelerinde olduğunu biliyorum. Bilmediğimiz yan, Türkiye’nin istihbarat alanında kurduğu ilişkiler. Gazze’de ateşkesin oluşumunda Türkiye ağırlığını en iyi hissedenler Trump’ın özel temsilcileri olmuştu. ABD’li muhatapların ilgisi, İsrail’in çatışmalı yayılmacılığı, Terörsüz Türkiye süreci ve komşu ülkelerden beklenenler, Suudi Arabistan ile Husiler arasındaki çatışma gibi bir sürü başlıkta harcanan bir mesai var. Detayları bilmiyorum ama görüşme mesaisinin yoğunluğu merakımı daha da arttırdı.
Categories: New York notları...
Sende Yorum yap