YZ çağında Google dertleri
Dijital medyanın yakın tarihini bu köşede çokça anlattım. Okurun değil reklamverenin müşteri olarak konumlandığı; bu nedenle tık avcılığı üzerine kurulu bir habercilik geleneğinin geliştiği, finalde okurun ilk fırsatta çağın alternatif haber alma seçeneklerine göç ettiği bir ekosistem. Bunun sonucunda ne oldu? Yayıncılar, aslında yalnızca dağıtıcı olması gereken Google gibi yapılara mecbur kaldı. Google’dan gelecek trafik “hayati” hale geldi.
Ancak Google da yayıncılar için anlaşamadığınız bir eş gibi. Kahvaltıya gitmekten hoşlanıyor diye plan yapıyorsunuz, keşke evde yeseydik boşuna para diyor. Sofra hazırlıyorsunuz, yine eve tıkılıp kaldık diyor. O trafiği almak için ne yapmanız gerektiği tam net değil. Tam anladığınızı düşünüyorsunuz, sabah bir uyanıyorsunuz algoritma değişmiş. Sonuçta Google Amerikalı bir şirket, istediğini yapar, istediğini değiştirir. Sorun bizi ona bağımlı hale getiren süreçte.
Üstelik 30 Eylül’de bir ABD mahkemesi, Google ile yayıncılar arasındaki “nikâhın” hiç kıyılmadığını söyledi: Google’dan trafik beklemek, yargıca göre bir anlaşma değil, bir beklentiydi.
Peki bugün ne yaşıyoruz? YZ özetlerinin gelmesiyle “bir şekilde alınan” Google trafikleri de erimeye başladı. Chartbeat’in geçen ay yayımladığı veriye göre arama motorundan haber sitelerine gelen trafik bir yılda yüzde 40 azaldı. Kullanıcılar şaşırtıcı şekilde aradıkları bilgiyi hap gibi sunan YZ özetlerini, foto galerilere tercih ediyor.
Gelin fotoğrafa daha detaylı bakalım:
■ Sadece SEO trafiği yara almadı, Chartbeat’in 2026 raporuna göre Google Keşfet’ten gelen trafikteki yıllık kayıp, bir önceki yıl yüzde 6,6 iken bu yıl yüzde 34,3’e çıktı.
■ En çok küçük yayınlar etkilendi. Yine Chartbeat’e göre son iki yılda küçük yayıncılar arama trafiğinin yüzde 60’ını kaybederken bu oran büyüklerde yüzde 22’de kaldı.
■ Pew’ya göre YZ özeti içindeki kaynak linkine tıklama oranı yüzde 1. YZ özeti çıkan aramaların yüzde 26’sında kullanıcı internette gezinmeyi tamamen bırakıyor; özet olmayanlarda bu oran yüzde 16.
■ Sohbet botlarının içindeki durum daha kritik. NYT’nin dava dosyasına göre ChatGPT kullanıcılarının yüzde 88’i bir arama oturumu boyunca tek bir dış siteye bile gitmiyor.
Bu kanamanın devam etmesi bekleniyor.
51 ülkeden 280 medya yöneticisi, önümüzdeki üç yılda arama trafiğinin yüzde 43 düşmesini bekliyor. Şunu da eklemem gerek: Haber için sohbet botu kullanımı 18–24 yaşta yüksek. Düşüş sadece Google’dan kaynaklanmıyor, kuşak değişiminden de geliyor.
Google açısından ise çelişki şu: Yayıncıların yaşayamadığı bir evrende kendi YZ sistemlerini eğitme veya güncel/doğru tutma şansı da yok. Ancak yine de bu virajın yayıncılar için daha sancılı olacağını öngörmek mümkün. Çünkü yayıncı, ortak olmaktan çıkıp tedarikçiye dönüşüyor.
Dünyanın her yerinde yayıncılar söz konusu duruma karşı mücadele etmekte. İngiltere, Google’ı yayıncılara YZ özelliklerinden çıkış hakkı tanımaya zorladı; Google da bu düğmeyi 31 Ağustos’ta tüm dünyaya, Türk yayıncılara da açtı. AB ise bir antitröst soruşturması yürütüyor. Fransa’da yaklaşık 300 gazeteyi temsil eden APIG, Google’ın YZ özetlerine karşı tek ağızdan Fransa Rekabet Kurumu’na başvurdu.
Ancak en kritik nokta şu: Pazarlık masası adil değil. Birlik olarak hareket etmedikleri senaryoda yayıncılar için olumlu kazanımlardan bahsetmek daha zor olacak. Adı konmamış bir evlilikte haklarınızı tek başınıza arayamazsınız.
Sende Yorum yap