Savaşın kazananları…

. Yazar - Kimbilir Editör 1 Kasım 2026 Pazar

■ ABD merkezli enerji devi Chevron’un 2026 yılı üçüncü çeyrek düzeltmiş kârı 10,4 milyar dolar açıklandı. Bu rakam, 2025’in aynı dönemine göre yüzde 185 artış anlamına geliyor.

■ ABD’nin en büyük petrol üreticisi ExxonMobil, 2026’nın üçüncü çeyreğinde 17,5 milyar dolar düzeltilmiş kâr açıkladı. Bu geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 104,2’lik bir artış demek.

■ İngiliz enerji şirketi BP, 2026’nın üçüncü çeyreğinde düzeltilmiş kârını 8,5 milyar dolar olarak açıkladı. Geçen yılın aynı döneminde bu rakam 2,2 milyar dolar seviyesindeydi. Yani artış yüzde 283.

■ Hollanda kökenli ama İngiltere’ye ait Shell, üçüncü çeyrekte 10,81 milyar dolar düzeltmiş kâr açıkladı. 2025’te bu rakam 5,43 milyar dolardı. Yani yüzde 100’lük bir kâr artışı söz konusu.

■ Fransız enerji şirketi Total, 2026’nın üçüncü çeyreğinde 9,1 milyar dolar düzeltmiş kâr açıkladı. 2025’teki 6 milyar dolarlık kâra göre bu yüzde 51’lik bir artış demek.

■ Hem ABD hem de Avrupa merkezli şirketlerin kâr patlamasının arkasındaki ana neden, İran ve Rusya merkezli gerilimlerin petrol rafinerilerinin devre dışı kalması ve ticaret rotalarının bozulması oldu. Garip olan enerji şirketlerinin kâr marjlarının savaşta kullanılan silahları üreten şirketlerin kâr marjlarından yüksek olması.

■ F-35 ve PAC 3 Patriot başta olmak üzere savaş sanayi üretim devi Lockheed Martin, üçüncü çeyrekte 1,84 milyar dolar net kâr açıkladı, bir önceki yıla göre net kârı sadece yüzde 14,7 arttı. Tomahawk füzeleri ve hava savunma sistemleri üreticisi Raytheon’un üçüncü çeyrekte açıkladığı kâr 2,58 milyar dolar, bir önceki yıla göre artış oranı yüzde 35. ABD Donanması’na nükleer denizaltı üretimi başta olmak üzere önemli silah üreticilerinden olan General Dynamics, üçüncü çeyrekte 1,23 milyar dolar net kâr açıkladı. Bu bir önceki yıla göre yüzde 15,7’lik bir artış demek.

Savaşın kaybedenleri yani biz…

■ İran’a yönelik İsrail-ABD saldırısı ve Hürmüz Boğazı’nın bloke edilmesinin dünya ekonomisine maliyeti1,3 ila 3,5 trilyon dolar arasındahesaplanıyor. Küresel büyüme tahminleri%3,1 seviyelerine düştü, kriz dünya genelinde enerji şoku ve enflasyon dalgasını tetikledi.

■ Birleşmiş Milletlerve Dünya Gıda Programıverilerine göre kriz öncesinde dünyada 318 milyon olan akut açlık çeken insan sayısı, Hürmüz’deki abluka nedeniyle 363 milyona fırladı. Bu yeni eklenen nüfusun çok büyük bir kısmı Sahra Altı Afrika’da yaşıyor.

■ Katar’ın dünyadaki arzın 3’te birinden fazlasını sağladığı, çoğumuzun sadece adını bildiği helyum kıtlığının sonuçlarını yazayım. Çip üretim makineleri için yaşamsal olan helyum kıtlığı, küresel yapay zekâ veri merkezleri ve akıllı telefon çiplerinin üretim maliyetlerini katladı. Hastanelerdeki MR cihazlarındaki devasa mıknatısları soğuk tutmakta kullanılan sıvı helyum eksikliği, özellikle de dar gelirli ülkelerde MR cihazlarının kapanmasına ve kalıcı zararlar görmesine neden oldu.

■ Ukrayna, 2026 yılında savaşa 155 milyar dolar, Rusya da yaklaşık 200 milyar dolar harcadı. Rusya ve Ukrayna’nın küresel buğday, arpa ve ayçiçek yağı ihracatındaki paylarının azalmasıAfrika ve Orta Doğu’daki gelişmekte olan ülkelerde gıda fiyatlarını tırmandırdı. Karadeniz’deki ticari gemilere yönelik saldırılar ve hava sahası yasakları, küresel lojistik rotalarının uzamasına, sigorta primlerinin katlanmasına ve tedarik sürelerinin uzamasına yol açtı.

Rakamlarla hayal kurmak…

■ Birleşmiş Milletler ve Dünya Gıda Programı verilerine göre, dünyadaki akut açlığı tamamen bitirmek ve sürdürülebilir tarım altyapısı kurmak için yıllık yaklaşık 40 milyar dolar gerekiyor. İki savaşın sadece 2026 maliyeti, dünyadaki akut açlığı on yıllar boyunca sona erdirmeye yeterli olurdu.

■ Dünyada temiz suya erişimi olmayan 2 milyardan fazla insana modern su arıtma tesisleri, su kuyuları ve altyapı götürmenin toplam maliyeti yaklaşık 150 milyar dolar. Sadece Ukrayna’nın 2026’da savaşa harcadığı para, kolera gibi salgınları ve kirli su kaynaklı çocuk ölümlerini bitirmeye yetiyordu.

■ UNESCOverilerine göre, dünyada okula gidemeyen tüm çocuklara ücretsiz nitelikli eğitim sağlamak ve en yoksul ülkelere temel sağlık hizmeti ulaştırmak için yıllık 120 milyar dolara ihtiyaç var. Bunu yapmak yerine savaş bölgelerinde okula gidemeyen kayıp nesiller yetiştiriyoruz şu an. Bu gelecekte dünyayı daha tehlikeli yapacak.

Hayatın durma noktası…

■ Savaşların görünmez maliyeti sadece para değil aslında. AB genelinde bugün acil olarak 10 milyon yeni konuta ihtiyaç var. 2026’da inşaat sektöründe büyüme binde 5 oranında kaldı. Rusya-Ukrayna savaşı sonrası fırlayan enerji maliyetleri bunun çimento ve çelik sektörüne etkileri, Avrupa Merkez Bankası’nın enerji maliyet artışından doğan enflasyonla mücadele için faizleri yüksek tutması ve kredi maliyetlerinin artması ortaya barınma krizini çıkardı. Sadece Almanya’da 1,35 milyon acil daire yapılması lazım ama ortada ne proje var ne de iş yapma iştahı.

■ Almanya, Fransa ve Belçika’daki kimya, çelik, otomotiv ve gübre fabrikaları, AB’nin çevreci mevzuatı ve yüksek enerji faturaları nedeniyle rekabet güçlerini kaybettiler. Birçok üretici, üretim hatlarını ABD veya Asya’ya taşıyor. Bu nüfusu yaşlanan Avrupa’da iş gücü krizine dönmeye başladı.

■ En önemlisi ülkeler eğitim, dijitalleşme, temiz enerji veya kanser araştırmaları gibi fonları, mühimmat fabrikası kurmak ve hava savunma sistemleri satın almak için kullanmaya başladılar.

■ AB’nin 2030 ve 2050 iklim hedefleri yalan oldu. Gaz arzındaki kesintileri telafi etmek amacıyla Polonya ve Almanya gibi ülkeler kömür santrallerini yeniden aktif hale getirdiler.

■ Sonuç mu, savaşlarda enerji şirketleri yine kazandı, biz hepimiz yine kaybettik...