Tribündeki menekşe bahçesi

. Yazar - Kimbilir Editör 11 Kasım 2026 Çarşamba

Bu yıl Adana Altın Koza Film Festivali’nde Ulusal Belgesel Film Yarışması- Jüri Özel Ödülü’nü alan “Mor Menekşeli Kadınlar” filminin yönetmeni Sezen Kayhan ödülünü o meşhur cümleyle armağan etmişti, filmde hikâyesi anlatılan kadınlara: “Dünya yerinden oynar, kadınlar özgür olsa”.

Bu cümlenin o hayatlarda ne kadar yerini bulduğunu filmi izleyince daha iyi anladım. Söz konusu kadınlar, Orduspor’un mor-beyaz renklerine tutkuyla bağlı bir taraftar grubu. 1960’larda daha gencecik birer kızken başlamış Orduspor aşkları ve hayat boyu da sürmüş. Hani bugün “Geriye dönüp hayatına baktığında en mutlu olduğun an ne?” diye sorulsa “Orduspor’un gol attığı anlar” diye cevap verecek kadar.

Filmin temellerinin Güzel Ordu Kültür ve Sanat Derneği’nin Orduspor’un 52. yılı şerefine bir film yapması için kendisine ulaşmasıyla atıldığını anlatıyor Sezen Kayhan, 2019’da Socrates Dergi’ye verdiği röportajda. Kulübün tarihiyle ilgili bilgi sahibi olsun diye Ordusporlu ‘Pele’ Erol Aydoğdu ile ilgili bir kitap vermişler ona. O da kitabın içinde sonradan filmin kimi afişlerinde de yer alacak tribün fotoğrafını görmüş: 1972 Orduspor – Galatasaray maçından sadece kadınların ve çocukların oturduğu kalabalık bir tribün. Bu fotoğraftaki kadınları Orduspor’un Birinci Amatör Lig’e düşmeden önceki son maçında tekrar bir araya getirme fikriyle çıkmış “Mor Menekşeli Kadınlar” belgeseli için yola. Toplamda sekiz seneyi bulan bir süreçten söz ediyoruz.

Futbol gibi hele hele o zamanlar son derece erkeklere ait kabul edilen bir alanda tamamen kendi tutku ve ısrarlarıyla varlık gösteren kadınların bugün de ne kadar ilginç ve güçlü figürler olacağını tahmin edebilirsiniz. Öyle güzel anlatıyorlar ki hiçbir maçı kaçırmadıkları, zaman zaman deplasmanlara bile gittikleri o günleri, hayranlıkla izliyorsunuz. Tabii işin futbol aşkından başka boyutları da var: Genç kızların yanlarında aile büyükleri olmadan sinemaya, tiyatroya falan gitmelerine izin yokmuş o zamanlar. Ama maça varmış. Neden? Çünkü orası açık alan ve bütün şehir orada, göz önündeler. Flört desen toptan yasak ama bu misafir futbolcuların telefon numaralarını yazdıkları kâğıtları ufak bir taşa sararak kadınların tribününe fırlatmasına engel değil. Bir heyecan baş gösterirmiş tribünde o zaman, “Kime attı, bana mı attı, sana mı attı” diye… Belgeseldeki ‘menekşelerden’ Ülkü Yazıcı Çimen “Nasıl arayayım ben seni, evde telefon yok” diye anlatıyor. Geçmişten sahneler filmde animasyonlarla tatlı bir şekilde canlandırılmış.

Bir genç kızın arkadaşlarıyla beraber eğlenme ve uzaktan da olsa flört etme gibi ihtiyaçlarını karşılayabildiği stadyumların bir özelliği daha var: Muhafazakâr bir toplumda yüksek sesle konuşması, bağırıp çağırması hoş karşılanmayan kadınlar burada göze batmadan diledikleri gibi bağırıp deşarj olabiliyorlar. Yani orası sahip oldukları tek özgürlük alanı. ‘Dünyayı yerinden oynatıp’ tersine çevirdikleri yer.

Sezen Kayhan’ın belgeseli, kırlarda kendiliğinden açan yabani mor menekşeler misali bir araya gelen o efsane kadın taraftar topluluğuna dair etkileyici bir geçmiş portresi çiziyor. Yaklaşık 1000 kişilik bir tribünden söz ediyoruz bu arada. Yer olmadığında da duvarlara oturuyorlarmış, o derece kalabalıklarmış. Bir yandan bu kadınların bugünkü hayatlarına, aralarındaki sohbetlere, hala devam eden futbol tutkularına ve şaşılası yaşam enerjilerine tanık oluyoruz. Ülkenin ve tribünlerin değişen iklimine de elbette.

“Mor Menekşeli Kadınlar”, 37. Ankara Film Festivali kapsamında 14 Kasım Cumartesi 18.30’da ve 16 Kasım Pazartesi saat 13.00’te Büyülü Fener Sineması Salon 3’te seyirciyle buluşacak.