Yapay zekânın dünyaya faturası
Antalya’da dünyanın geleceği konuşuluyor. İklim değişikliğiyle mücadele, fosil yakıtlardan çıkış, temiz enerji, sürdürülebilir bir dünya... Ama bu yılki COP31’in gündeminde insanlığın geleceğini değiştirmeye aday başka bir güç daha var: Yapay zekâ.
İlginç olan şu ki, insanlığın geleceğini kurtarmak için geliştirilen teknolojilerden biri olan yapay zekâ, aynı zamanda dünyanın doğal kaynaklarını yok ediyor. Öyle ki, binlerce sunucunun çalıştığı, elektriğin tüketildiği, soğutma sisteminin devreye girdiği devasa yapay zekâ veri merkezleri, bir şehrin su ihtiyacının neredeyse tamamını tüketiyor. Bu yapay zekanın görünmeyen faturası. Bu faturanın bedelini de yalnızca teknoloji şirketleri değil, hepimizin yaşadığı dünya ödüyor.
Bununla da bitmiyor. Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) verilerine göre de yalnızca veri merkezlerinin yıllık elektrik tüketimi Japonya’nın bugünkü toplam elektrik tüketimini aşabilecek durumda. Ajansın tahminlerine göre yapay zekâ veri merkezlerinin 2023’te yaklaşık 560 milyar litre olan yıllık su tüketiminin 2030’da 1,2 trilyon litreye ulaşması bekleniyor.
★ ★ ★
COP31’in önündeki en önemli sorunlardan biri de dünya bir yandan karbon salımını azaltmaya, fosil yakıtlardan uzaklaşmaya çalışırken diğer yandan yeni teknolojilerin enerji ihtiyacını karşılamak için yeniden doğal gaz santrallerine yönelmesi.
11 Kasım’da The Guardian’da yayımlanan bir haberde göre ABD, İngiltere ve bazı Avrupa ülkeleri yapay zekâ veri merkezlerinin, elektrik şebekesine bağlanmakta yaşadığı gecikmeler nedeniyle kendi doğal gaz santrallerini kurmayı planlıyor.
Haberde yapay zekâ yarışında geri kalmamak isteyen şirketler, bir taraftan teknoloji yatırımlarını büyütürken diğer taraftan fosil yakıt kullanımını artırma riski taşıyor.
Türkiye bu çelişkiyi COP31 kapsamında “Antalya Yapay Zekâ Taahhüdü” adıyla bir girişim başlatarak gündemine aldı. Böylece yapay zekâ şirketlerinden enerji kullanımlarında şeffaflık ve temiz enerji kullanmaları talep edilecek. Amaç, yapay zekânın çevre ve iklim için sağlayabileceği yararlardan faydalanırken veri merkezlerinin artan enerji ve su ihtiyacını da yönetebilmek.
Teknoloji şirketleri yapay zekânın ne kadar geliştiğini, kaç milyar insanın bu sistemleri kullandığını, hangi yeni yeteneklerin ortaya çıktığını anlatsa da bu teknolojinin ne kadar elektrik ve su tükettiğini aynı açıklıkla anlatmıyor.
Oysa bir yapay zekâ sisteminin neye mal olduğunu anlayabilmemiz için şirketlerin kullandığı enerji ve su miktarı gibi kullandığı kaynaklarını bilmek gerekiyor.
★ ★ ★
Elbette yapay zekâyı bu çağın en büyük devrimlerinden biri olarak önemsiyorum. Üstelik insanlığın hayatını kolaylaştıracak, bilimsel araştırmalara katkı sağlayacak, hastalıkların teşhisinden iklim tahminlerine kadar pek çok alanda insanlığa önemli katkı sağlayacak bir teknoloji. Ancak teknolojik ilerlemenin ölçüsü yalnızca daha hızlı, daha güçlü ve daha akıllı sistemler geliştirmek olamaz.
Bir teknolojinin ne kadar yararlı olduğu kadar, hangi kaynakları tükettiğini ve bu tüketimin bedelini kimin ödediğini de bilmek zorundayız. Çünkü yapay zekâdan sorduğumuz soruların yanıtını saniyeler içinde alabiliyoruz. Ama o yanıtın dünyaya maliyetini henüz aynı hızla hesaplayamıyoruz.
Antalya’da dünyanın geleceği konuşulurken belki de en önemli sorulardan biri bu olmalı: İnsanlık, yapay zekâyı büyütürken yaşadığımız dünyanın kaynaklarını tüketmeden ilerlemenin yolunu bulabilecek mi?
Sende Yorum yap