İklim zirvesinden geriye ne kalacak?
Geçtiğimiz hafta Antalya’da düzenlenen COP31 İklim Zirvesi’ndeydim. Dünyanın dört bir yanından temsilcilerin iklim krizine çözüm aramak için bir araya geldiği bu büyük buluşmada; gıda güvenliğinden enerji dönüşümüne, sıfır atıktan sürdürülebilir şehirlere kadar pek çok önemli başlık ele alındı.
Farklı ülkelerden bilim insanlarını, karar vericileri, gençleri ve sivil toplum temsilcilerini aynı çatı altında buluşturmak, ortak bir gelecek için önemli bir fırsat. Ancak bir haftanın sonunda aklımda kalan yalnızca konuşmalar ve açıklanan hedefler değildi. Yanıtını aradığım bir soru da vardı. İklim kriziyle mücadelede verdiğimiz sözleri ne kadar hayata geçirebiliyoruz?
Çünkü iklim krizi bugün soframızdaki gıdanın kalitesini, içtiğimiz suyu ve sağlığımızı doğrudan etkiliyor.
Aynı tabak, daha düşük besin değeri
Zirvenin benim için en önemli gündemlerinden biri gıda, tarım ve sağlık arasındaki ilişkiydi. İklim krizini çoğunlukla “Gelecekte herkese yetecek kadar gıdamız olacak mı?” sorusuyla değerlendiriyoruz. Oysa üzerinde daha az durduğumuz gıdaların besin değerinin azalması da önemli bir başka mesele.
Harvard Üniversitesi öncülüğünde 2014 yılında Nature dergisinde yayımlanan bir araştırma, yüksek karbondioksit koşullarında yetiştirilen buğdayın çinko konsantrasyonunun yüzde 9.3, demir konsantrasyonunun yüzde 5.1 ve protein konsantrasyonunun yüzde 6.3 daha düşük olabildiğini ortaya koyuyor. Aynı tabak, aynı miktarda yemek, aynı görüntü... Ancak daha düşük besin değeri. Bu durum, özellikle demir ve çinko yetersizliklerinin yaygın olduğu toplumlarda önemli bir halk sağlığı riski oluşturabilir. Yani iklim krizi yalnızca gıdaya erişimimizi değil, gıdanın bizi ne kadar beslediğini de tehdit ediyor.
Bugün dünyada yüz milyonlarca insan açlıkla mücadele ederken, diğer tarafta her yıl bir milyar tondan fazla gıda israf ediliyor. Bu çelişki, mevcut gıda sistemimizin ne kadar büyük bir dönüşüme ihtiyaç duyduğunu gösteriyor.
İsrafla mücadelede yeni adım
COP31’de beni en çok heyecanlandıran gelişmelerden biri ise moderatörlüğünü üstlendiğim Döngüsel Gıda Sistemleri ve Gastronomi Şehirleri Girişimi’nin (ICFG) lansmanı oldu. Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanı Fatma Şahin’in ev sahipliğinde gerçekleşen bu buluşmada, uluslararası kuruluşlar ortak bir hedef etrafında bir araya geldi. Girişim kapsamında oluşturulan 20 şehirlik platformun, bir yıl boyunca gıda israfını ölçmesi ve elde edilen sonuçları COP32’de paylaşması hedefleniyor. Türkiye’nin, 2035 yılına kadar küresel yıllık atık miktarında beklenen artışı yarıya indirme hedefi de önemli. Tarladan evlerimize kadar gıda zincirinin her aşamasında kayıplar yaşanıyor. Bu nedenle gıda israfını azaltmak, hem iklim hem de halk sağlığı politikalarının ayrılmaz bir parçası olmalı. Asıl önemli olan, bugün verilen taahhütlerin bir yıl sonra hangi somut sonuçlara dönüştüğünü görebilmek.
Kadınlar olmadan mümkün mü?
Zirvede benim için en anlamlı oturumlardan biri de BM Kadın Birimi (UN Women) ve Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) iş birliğiyle düzenlenen ‘Women Cultivating Resilience’ (Dirençliliği Yeşerten Kadınlar) paneliydi. İklim krizine dayanıklı gıda sistemlerinin oluşturulmasında kadınların rolünü ele aldığımız bu oturumda özellikle bir noktanın altını çizdik: Kadınlar karar alma mekanizmalarında ne kadar söz sahibi? Çünkü kadınları güçlendirmek yalnızca toplumsal cinsiyet eşitliği değil, aynı zamanda gıda güvenliği ve halk sağlığı meselesi.
Sürdürülebilir geleceği şekillendiren kararların içinde kadınların da eşit şekilde yer alması gerektiğine inanıyorum. Araştırmalar; kadınların eğitime, ekonomik kaynaklara ve karar alma süreçlerine erişiminin çocukların beslenmesi ve sağlığı üzerinde önemli etkileri olduğunu gösteriyor. İklim adaletinden söz ederken, iklim krizinden en fazla etkilenen grupların çözüm süreçlerinde ne kadar temsil edildiğini de sorgulamamız gerekiyor.
Zirve boyunca özellikle çevresel etkileri nedeniyle eleştirilen şirketlerin iklim kriziyle mücadeleyi merkeze alan bir organizasyonda sponsor olarak yer alması, önemli bir çelişki yarattı. Bu durum, sürdürülebilirlik söylemleri ile uygulamalar arasındaki mesafeyi bir kez daha düşündürdü.
Categories: İklim zirvesinden geriye ne kalacak?
Sende Yorum yap