s

Tarihi zirveden sıradan sonuç

Dünyanın beklediği üçlü zirve dün gerçekleşti ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, ABD Başkanı Donald Trump ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Çin’in Shenzen kentinde düzenlenen APEC Zirvesi marjında bir araya geldiği üçlü toplantı yapıldı. ABD, Çin ve Rusya liderleri, ilk kez “stratejik istikrar diyaloğu” niteliğinde üçlü zirve gerçekleştirmiş oldu. Önceki gün Trump, Şi ve Putin ikili görüşmelerde bir araya gelirken, dün üç lider aynı masaya oturdu. Çin Devlet Başkanı Şi, toplantının açılışında yaptığı konuşmada, üç ülkenin liderlerinin yaptıkları ilk yüz yüze görüşmenin “çığır açıcı önemde” olduğunu belirtti. Büyük ülkeler arasındaki temasların bir seçenek değil zorunluluk olduğunu ifade eden Şi, “Dünyanın istikrarı, büyük ülkeler arasındaki barışa bağlı” ifadesini kullandı. Şi, Çin, Rusya ve ABD’nin küresel sınamalarla başa çıkmakta örnek olması, dünya barışını ve istikrarını koruması gerektiğini vurguladı.

‘TARİH YAZIYORUZ’

Trump, “Şu an tarih yazıyoruz. Üçümüzün konuşacağı çok şey var ve şimdiden pek çok konuyu ele aldık” ifadelerini kullandı. Trump, ABD, Rusya ve Çin’in dünyanın en büyük nükleer güçleri olduğunu belirterek, dünya çapında nükleer silahların geliştirilmesiyle mücadeleyi ele alacaklarını aktardı. Görüşmede Rusya-Ukrayna Savaşı’nı da ele alacaklarını ve bu konuda Putin ile daha önceden görüştüğünü aktaran Trump, “Ben de Putin de umuyoruz ki karşı taraf da bu savaşın sona erdiğini görmek istiyor” dedi. Putin ise, üç ülkenin de İkinci Dünya Savaşı’nda galip taraflar olduğuna dikkati çekerek, “Uluslararası hukuk sisteminin korunması ve güçlendirilmesi, hepimizin sorumluluğundadır” diye konuştu. Putin “Ülkelerimizin, Ukrayna meselesi dahil bölgesel çatışmaların çözümü konusunda birçok ortak çıkarı bulunuyor” derken, bu konunun Trump ile görüşmesinde konuşulduğunu ifade etti.

‘Üç başlı’ yeni dünya düzeni

‘BARIŞ DEKLARASYONU’

Yaklaşık 1,5 saat süren görüşmenin ardından “barışa yönelik deklarasyon” başlığıyla ortak açıklama yayımlandı. Açıklamada, ABD, Çin ve Rusya’nın BM’nin küresel sorunlara daha etkin yanıt verebilmesine yönelik BM reformuna bağlı olduğu bildirildi. Ülkelerin, enerji arzındaki istikrarın önemini teyit ettiği belirtilirken, üç ülkenin üst düzey önemdeki devlet görevlilerinin dokunulmazlığına rıza ve saygı ilkesini tanıdığı ve Uluslararası Ceza Mahkemesinin ve diğer organların yetkilerini suiistimal etmemesi gerektiği kaydedildi. Üç devlet başkanının nükleer savaşların kazananının olmayacağını ve bu yüzden hiç yapılmaması gerektiğini teyit ettiği aktarılan açıklamada, üç ülkenin nükleer riskleri giderme ve nükleer silahların yayılmasını önleme konusunda diyalog yürüteceği vurgulandı.

Bununla birlikte zirvenin Ukrayna, İran gibi en önemli konularda bir sonuç çıkartamadığı görüldü. Sonuç bildirgesinde enerji arz güvenliği, yapay zeka ve yolsuzlukla mücadele vurgulanırken, Ukrayna, İran ve Orta Doğu krizlerine yer verilmedi.

3 BÜYÜKLER DÖNEMİ Mİ?

Zirve, üç ülkenin yönetimlerinin karar verme konusunda daha fazla inisiyatif aldığı ve Avrupa ile Uzakdoğu gibi güçleri devre dışı bırakarak ‘3 büyük merkez’ oluşturmak istedikleri yönünde iddialara neden oldu. Önümüzdeki dönemde atılacak adımların ne yönde olacağı, bu iddiayı destekleyebilir.

DEV MASADA MESAFELİ OTURDULAR

Üç büyük nükleer güce sahip ülkenin liderleri, Çin’in güneyindeki Shenzen’de, göl kenarındaki ormanlık tepelerin arasındaki misafirhanede 1,5 saat görüştü. Çapı yaklaşık 6,5 metre civarında olduğu tahmin edilen yuvarlak masanın ortasında, dev bir çiçek buketi yer alırken, dağ manzaralarını betimleyen geleneksel bir Çin tablosu ve üç ülkenin bayrakları görüşmelere fon oluşturdu. Heyetler ise, bir başka köşede oturdu.

‘BİZ DAHA İYİSİNİ YAPIYORUZ!’

ABD Başkanı Donald Trump, Washington ile Pekin’in karşılıklı casusluk faaliyetleri yürüttüğünü kabul ederek, ülkesinin istihbarat toplamada Çin’den daha başarılı olduğunu savundu. Şıncın’da Fox TV’ye konuşan Trump, “Çin’in bizi gözetlediğini söylüyorlar. Biz de onları gözetliyoruz. Bence biz bunu onlardan daha iyi yapıyoruz. Ne yaptığımızı anlatamam ama her şeyi biliyorum” dedi. Trump, Çin’den bu faaliyetleri durdurmasını istemenin karşılıklı taleplere yol açabileceğini belirtti.

LİDERLER AÇISINDAN NE ANLAM TAŞIDI?

- ABD Başkanı Donald Trump: Kendisini “tarih yazan lider” ve “baş müzakereci” olarak göstermek istedi. “Sorunları çözen adam” olmak isteyen ancak bu konuda hiç başarılı olamayan Trump için bu zirve, kullanabileceği bir argüman olarak görülüyor. Geleneksel diplomatik kanalların tıkandığı bir dönemde rakip liderleri aynı masaya getirebilmesi, Trump’a iç kamuoyunda “sadece benim kişisel ilişkilerim dünyayı nükleer savaştan kurtarabilir ve barış getirebilir” mesajını verme imkânı tanıyabilir. Ayrıca Çin liderin Şi’nin, neredeyse 50 yıllık teamülleri bozarak Trump’ı bizzat havalimanında kırmızı halıyla karşılamasının, Başkan’ın küresel liderler nezdinde gördüğü saygının ve gücünün sembolü olarak sunulmakta.

- Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin: Rus lider için zirve, ülkesinin ABD ve Çin ile aynı seviyede olduğunu iddia etmek adına önemli bir argüman. Putin, bu zirveyle birlikte dünya diplomasi sahnesine geri dönüdüğünü de öne sürebilir. Nitekim Rus devlet medyası (TASS, RIA Novosti) ve Kremlin kaynakları, zirveyi “Batı’nın Rusya’yı izole etme çabalarının çöküşü ve Rusya’nın küresel karar alma masasına büyük güç olarak dönüşü” diye sundu. BBC de, “Bir bakıma Putin, bu görüşmeyi dünyanın geri kalanına kartpostal göndermek için kullanacak” diye niteledi. Putin, Ukrayna’da yaşanan başarısızlıkları gölgelemek adına da iyi bir fırsat buldu. Kiev’in masada olmadığı bir Ukrayna görüşmesi, Rus lider için büyük nimet olurken, ona Ukrayna konusunda söylemlerini sürdürmek açısında da şans sağladı.

- Çin Devlet Başkanı Şi Cinping: Şi’nin bu görüşmede en önem verdiği konu Tayvan’dı. Ayrıca, Çin’in dünyanın zirvesinde “karar verici” bir ülke olduğunun teyidi, Pekin için önemli bir etiket. Zirve, Şi’nin büyük bir devlet adamı olduğunu ve ülkesinin diğer büyük güçlerle eşit durumda olduğunu göstermesi açısında önemliydi. Zirveyle, Çin’in artık yükselen bir güç olmadığı, aksine yeni dönemin kurallarını giderek daha fazla şekillendirdiği gözüküyor.

SİYAH-BEYAZ FOTOĞRAF DETAYI

ABD Başkanı Donald Trump, gerek Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’le gerekse de Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’le üçlü görüşmelerine ilişkin siyah-beyaz fotoğraflar paylaştı. Beyaz Saray, resmi sosyal medya hesabından Trump’la Putin’in el sıkışma, “Trump Team” instagram hesabı da, üç liderin bir arada siyah beyaz fotoğraflarını paylaştı, üzerine de “Tarih Yazılıyor” mesajı düşüldü. Beyaz Saray’ın paylaştığı karede, Trump’ın Putin’in elini sıkı ve kararlı şekilde tutmasıyla, aşırı samimiyetten uzak ama kontrol sahibi bir duruş sergilemesi amaçlanmış. Bu tercih, Washington’da Trump’ın Putin’e karşı zayıf kaldığı yönündeki eleştirileri dengelemek için kullanılmış. “Trump Team”, Başkan’ın uçaktan inerken çekilen siyah-beyaz karelerini de paylaştı. Trump’ın, Putin’le siyah-beyaz fotoğrafını, Putin’le geçen yılki görüşmesi sırasında da paylaşılmıştı.

ÇİN GELENEĞİNE SAYGI

Liderlerin, Çin’in Shenzen entinde düzenlenen “2026 APEC Zirvesi”nin resmi grup fotoğrafında taktığı atkılar dikkat çekti. Liderler, forumun “ev sahibi ülkenin kültürüne saygı göstermek amacıyla yerel kıyafetler veya geleneksel aksesuarlar giyme” diplomatik geleneğine saygı için, boyunlarına koyu kırmızı ve gök mavisi ipek atkılar taktı. Çinli organizatörler, önceki zirvelerde giyilen uzun kostümler yerine, daha sade bir seçim yaparak bu atkıları üretti. Atkılarda, ev sahibi şehrin sembolü olan mitolojik kuş “Kunpeng” yer alıyordu. Liderler, renkleri kendisi seçti. Geleneksel kıyafetlerle grup fotoğrafı çekme geleneği, 1993 yılında Seattle’da dönemin ABD Başkanı Bill Clinton’ın katılımcılara deri pilot ceketleri hediye etmesiyle başlamıştı.

NÜKLEER ÇANTASIYLA SÜKSE YAPTI!

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in yurt dışı ziyaretlerinde güvenlik ekibinden bir an olsun ayrılmayan gizemli nükleer çantası, bu kez Rus televizyonu ve CNN sayesinde kameraların önünde gündeme geldi. Hatta, çantayı taşıyan subayın, Russia-1 muhabiri Yevgeny Popov’un “Merhaba, bu nükleer çanta mı?” sorusuna “Evet” diyerek yanıt vermesi ilginçti.

ABD Başkanı Donald Trump’ın da gezilerinde yanında taşıdığı ve “Nükleer Futbol” adını taşıyan çantası, bu kez medya önünde görünmezken, Rus liderin “Cheget” adı verilen nükleer sisteme ait çantayı bu denli göz önüne çıkarmasının bir güç gösterisi veya gözdağı olabileceği ifade ediliyor.

Rusya’nın üç adet “Cheget” terminali bulunuyor. Biri Devlet Başkanı, ikincisi Savunma Bakanı ve üçüncüsü de Genelkurmay Başkanı için yapılmış.

ZİYAFETE ÖZEN HÂKİMDİ

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve eşi Peng Liyuan, 18 Kasım akşamı APEC liderlerine resepsiyon düzenledi.

- APEC ekonomilerinin liderleri, “Kokulu Bal Gölü”nün kıyısında toplu fotoğraf çektirdi.

- Ziyafette, uluslararası konukların damak zevklerine hitap etmek için Batı tarzı yemekler de sunuldu.

- Ziyafet “Pengcheng” adı verilen (Shenzen’in geleneksel takma adı) soğuk bir meze ile başladı. Bunu yeşil zeytin ve zencefilli köpekbalığı yüzgeci çorbası, taze soğanla sotelenmiş ıstakoz izledi.

- Ana yemekler arasında soya soslu buharda pişirilmiş levrek, mantar soslu biftek ve kestaneyle pişirilmiş kuzukulağı yer aldı.

- Tatlı olarak hamur işleri, taze meyve ve dondurma, ayrıca çay ve kahve ikram edildi.

- ABD Başkanı Trump, alkol kullanmadığından, kadeh kaldırma törenlerine alkolsüz içecekle katıldı.

- Resepsiyona katılan liderler, kendi ülkelerinin ikonik şarkılarıyla karşılandı. Örneğin Trump’a, bir marş olan “America the Beautiful” (Güzel Amerika) şarkısı eşlik etti.

Haber Yorumları

Henüz Yorum Yapılmamış.

Sende Yorum yap

Son dakika haberler

En güncel ve en doğru, tarafsız haberin merkezi.