COP31 ve Adil Enerji Dönüşümü
“Her şeyin değerindeki farkı yaratan emektir”
-John Locke
COP31 tam hız devam ederken Türkiye Pavilyonu’nda ‘A Just Energy Transition – Lessons Learned and the Way Ahead’ başlıklı panelde adil enerji dönüşümü üzerine düşünceler paylaşıldı. Aydem Enerji Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Fatma Elif Yağlı elektrik santralleri ve madenlerden geçimini sağlayan yaklaşık 250 bin kişiden bahsetti. Enerji dönüşümü sağlandığında bu insanlar ne yapacaklar? İşte gelişmiş ülkeler ile gelişmekte olan ülkeler arasındaki en büyük tartışma konusu da budur.
Bir sabah Torbalı’dan, Kınık’tan kalkan bir işçi servisinin madene giden yoldan sapıp Bergama'da bir rüzgar türbini kanadı üreten bir fabrikaya yöneldiğini düşünün, haritada kısa bir mesafe olsa da o işçilerin hayatında büyük bir mesafeden söz ediyoruz. Madende harcanan yıllarca emeğin yeni fabrikada bir karşılığı olacak mı, daha da önemlisi açık yer bulunacak mı, yeni işi öğrenmek için ne kadar zaman gerekecek, maaş ne kadar olacak, bunlar toplumu derinden etkileyecek fevkalade mühim sorulardır.
Türkiye adil enerji dönüşümü konusunda gerçekten de vizyoner ülkeler arasındadır. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bu hususta çalışanların yeni beceriler edinmesini ve dönüşüm sürecinde sosyal güvencelerinin korunmasını amaçlıyor. Ulusal Adil Geçiş Stratejisi ve Eylem Planı dünyaya örnek olacak cinsten, ancak yine de bu dönüşüm her ne kadar iyi yönetilirse yönetilsin insanların alışlanlıklarını değiştirmek kolay değildir.
Üstüne bir de yapay zeka ve gelişen sanayi teknolojilerini eklersek insana giderek gerek kalmadığı bir düzene doğru evrildiğimizi görüyoruz. Örneğin bir madende uzun yıllar insan emeğine ihtiyaç duyulurken bir rüzgar türbini üretilip yerleştirildikten sonra işletme için bu ihtiyaç neredeyse sıfıra düşüyor. Bir başka deyişle bir tepeye rüzgar türbini dikildiğinde aşağıdaki mahallenin geçim meselesi kendiliğinden çözülmüyor.
İklim değişikliği, enerji dönüşümü, yapay zeka, aslında ortak tema emeğin insanın elinden gitmesidir diyebiliriz. Geçenlerde sosyal medyada Elon Musk’ın bir röportajına denk geldim. Yapay zeka insanların elinden işlerini aldığında ne olacak sorusuna, kimsenin çalışmasına gerek kalmayacak, devlet herkese çek yazıp gönderecek diye cevap verdi. Bu tabii aklıma hemen neden çalışıyoruz sorusunu getirdi. Ürün ve hizmetlerin neredeyse sonsuz olduğu, ekonominin kısıtlı olmadığı bir dünyada bile çalışmadan yaşamak pek arzulanacak bir şey değil bence. Sonuçta her bireyin bir hayat gayesi olması, emeğin sadece paraya endeksli olmaması gereklidir diye düşünüyorum. Evet, enerji dönüşümünü yaşamak zorundayız, ama bu süreçte insanı birinci plana koymamız gerektiğini de unutmamalıyız.
Karşıyaka’nın Çöp Çilesi
Haftalardır Karşıyaka’da çöpler toplanamıyordu; çöp dağları artık sadece estetik ve koku sorununun ötesinde ciddi bir sağlık riski taşımaya başlamıştı. Yazıyı yazdığım günün sabahında çoğu yerde nihayet bu görüntünün giderildiğini görsem de hala kıyıda köşede toplanmamış çöpler duruyordu. 21. Yüzyılda İzmir’in en mutena ilçelerinden birinde bu durumun yaşanması kesinlikle kabul edilemez. Üstüne Karşıyaka Belediyesi izinsiz moloz ve atık dökümüne ilişkin denetim ve cezalardan bahsedince ahali haklı olarak tepki verdi. Elbette bu konuda kurallara uymalıyız ama insanın içinden ister istemez önce siz en temel görevinizi yapın sonra vatandaşa ceza yazın demek geliyor. Geçen hafta bahsettiğim kırık cam teorisi işte tam da bu duruma uyuyor: bir yerde bir düzensizlik, kuralsızlık kabul edilmişse gerisi çorap söküğü gibi gelir. Çöp dağlarına haftalarca bir şekilde çözüm bulunmadığını gören işletmeci de artık izin falan almayı düşünmez.
Y Raporu
Bu hafta burada GTA VI’dan başka bir şeyden söz etmem mümkün değildi elbette. Nihayet 13 yıldır beklenen oyun çıktı. Ancak benim gibi hala fare ve klavye ile oynamakta ısrar edenler PC’de oynamak için bir süre daha bekleyecekler.
Sende Yorum yap