Savaşın rantçıları

. Yazar - Kimbilir Editör 1 Nisan 2026 Çarşamba

Mithat YURDAKUL / ANKARA -ABD - İsrail ve İran arasındaki savaş sürerken, Türkiye İhracatçılar Meclisi’nin (TİM) hazırladığı son rapor, yaşanan gerilimin Türkiye ekonomisi üzerindeki çok boyutlu etkilerini gözler önüne serdi.Rapora göre Hürmüz Boğazı’nda yaşanabilecek aksaklıklar günlük yaklaşık 15 milyon varil petrol akışını riske atarken, Brent petrolün 100 dolar civarında seyretmesi durumunda Türkiye’nin dış ticaret açığı 134 milyar dolar seviyesinde olacak. Savaşın bu şekilde devam etmesi durumunda, Türkiye’nin Körfez ülkelerine ihracatındaki kayıp yıllık 5 milyar doları bulabilir.

Rapora göre, Hürmüz Boğazı’nda yaşanabilecek aksaklıklar günlük yaklaşık 15 milyon varil petrol akışını riske atarken, alternatif enerji ve lojistik hatlarının kapasitesi sınırlı kalıyor. Raporda, Hürmüz Boğazı’nı baypas etmeye yönelik alternatif ham petrol altyapısı bulunsa da, bu kapasitenin olası kesintileri telafi etmeye yetmeyeceği vurgulandı.

Petrol senaryoları

Savaşın seyrinin mevcut şekilde devam etmesi durumunda, Türkiye’nin Körfez ülkelerine ihracatının yıllık kaybının 5 milyar dolar seviyesine ulaşması bekleniyor. Bölgeye yönelik ihracatta özellikle mart ayı itibarıyla belirgin düşüşler gözlemlendiği belirtiliyor. Brent petrolün 100 dolar civarında seyretmesi durumunda Türkiye’nin ihracatının 22 milyar dolar artışla 295.5 milyar dolar seviyesine, ithalatın ise 431 milyar dolar seviyesine ulaşması öngörülüyor.

Körfez ülkelerine yönelik ihracat düşüşünün hesaba katıldığı senaryoya göre, Türkiye’nin dış ticaret açığının yaklaşık 134 milyar dolar seviyesinde olabileceği belirtiliyor. Raporda, bölgedeki çatışmaların birkaç haftalık yoğun bir seyir izlemesi ve Merkez Bankası’nın TL’nin değerini koruyacak döviz likiditesinin azalabileceği endişesinin oluşması halinde, mevcut baskıların artabileceği kaydedildi.

Krizde küresel maliyet şimdilik 111 milyar dolar

Çevreci kuruluş 350.org tarafından yapılan analize göre İran savaşının ilk ayında artan petrol ve doğalgaz fiyatları, dünya genelindeki tüketici ve işletmelere 111 milyar dolara mal oldu. Chevron, Shell ve Exxon Mobil gibi dev enerji şirketlerinin krizden milyarlarca dolar kâr elde etmesi beklenirken grup, hükümetleri bu kazançları vergilendirmeye çağırdı.

Asya’da Filipinler ve Hindistan aşırı kâr vergisi adımları atarken, Endonezya enerji bağımsızlığı için 100 gigawattlık güneş enerjisi hedefi belirledi. Analizde, fiyat istikrarı ve enerji güvenliği için yenilenebilir enerji yatırımlarının en etkili yol olduğu vurgulandı.

ABD Savunma Bakanı kâr peşine mi düştü?

Financial Times tarafından yayımlanan habere göre ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth’in yatırım danışmanı, İran savaşı öncesinde savunma sanayisine milyonlarca dolarlık yatırım yapma girişiminde bulundu. Haberde, Morgan Stanley bünyesindeki danışmanın şubat ayında BlackRock ile iletişime geçerek savunma odaklı bir fona yatırım yapmak istediği ifade edildi. Bahsi geçen fon, Lockheed Martin ve Northrop Grumman gibi dev savunma şirketlerinin hisselerini barındırıyor.

Söz konusu yatırım girişiminin, fonun o tarihte banka müşterilerine açık olmaması nedeniyle sonuçlanmadığı bildirildi. LSEG verilerine göre bu savunma fonu, savaşın başlangıcından bu yana yüzde 12.4 değer kaybetti. Pentagon sözcüsü Sean Parnell ise iddiaları kesin bir dille yalanlayarak haberin tamamen uydurma olduğunu savundu. Parnell, ne Hegseth’in ne de temsilcilerinin BlackRock ile böyle bir görüşme yapmadığını vurguladı.