Ailenin diploması ‘kariyeri’ belirliyor

. Yazar - Kimbilir Editör 12 Nisan 2026 Pazar

OZAN ÖMER KADÜKER / İSTANBUL -Üniversite kapıları herkese açık görünse de prestijli bölümlerin önünde aşılması zor ‘sınıf duvarları’ yükseliyor. Tıp, hukuk gibi prestijli bölümleri kazanan bir gencin başarısı sadece azminden değil, ailesinden devraldığı ‘eğitim mirasından’ da geliyor. Konuyla ilgili Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nden Fatma Betül Coşkun tarafından yapılan “Kuşaklararası Sosyal Hareketlilik, Sınıf Yapısı ve Yükseköğretim İlişkisi” başlıklı doktora tezi, çarpıcı sonuçları ortaya koydu. Araştırma, 66 bin 110 kişilik bir veri setiyle yapıldı. Yüzde 35,5’le nüfusun en büyük sınıfının düşük eğitimli ebeveynlere sahip bireylerden oluştuğunu saptayan araştırmaya göre ailenin eğitimi, kişinin tüm kariyerinde etkili.

32 KAT FAZLA

Öyle ki ebeveynleri yükseköğretimli kişilerin tıp, diş hekimliği, eczacılık programlarında yer alma şansı, düşük ve orta düzeyde bulunan kişilere göre 32 kat daha fazla. Hukuk programlarında yer alanlar için ise yüksek eğitimli ebeveyne sahip olmak şanslarını, orta ve düşük eğitimli ebeveynlere sahip olan kişilere göre 13 kat artırmakta. Anne ve babası yükseköğretim düzeyine sahip olmayan bir kişi için tıp, diş hekimliği ve eczacılık okuma ihtimali yüzde 7’nin altında. Hukuk için de bu oran yüzde 8 olasılığın altında.

EBEVEYNLERİN EĞİTİMİ ETKİLİYOR

Ebeveynleri düşük eğitimli olan kişilerin, yüksek olasılıkla öğretmenlik programlarında bulunduğu ya da bu programlardan mezun olduğu tespit edildi. Ebeveynleri orta eğitim düzeyinde olanların ise mühendislik, hemşirelik ve ebelik gibi bölümlere yöneldikleri ortaya çıktı. Ailesi yükseköğretim düzeyine sahip olanlarda sırasıyla mühendislik, tıp, diş hekimliği, eczacılık, öğretmenlik ve hukukta yoğunlaşma var.