Son düzlükte ihtiyaç dengeli ev atmosferi

. Yazar - Kimbilir Editör 31 Mayıs 2026 Pazar

Yine bir LGS maratonunun sonuna yaklaşıyoruz. Uzun bir süredir sınava hazırlanan öğrenciler ve aileleri için son haftalar çok kritik. Daha mı çok soru çözmeli, dinleme süreleri ne kadar olmalı? Son düzlüğü nasıl değerlendirmeliyiz? Uzmanlara sorduk

Telaş değil sürdürülebilir düzen

Ece Karaboncuk (Eğitim ve İletişim Uzmanı)

Son düzlüğün ana meselesi, yeni bir çalışma maratonu başlatmak değil; bugüne kadar verilen emeği korumak, duyguyu doğru yönetmek ve sınav sabahına mümkün olduğunca dengeli ulaşmak. Bu dönemde hem öğrencilerin hem de ailelerin en çok ihtiyaç duyduğu şey, daha fazla telaş değil, sürdürülebilir bir düzen.

Her şeyi baştan öğrenmeye çalışmayın

Son günler, bütün konuları yeniden bitirme zamanı değildir. Bu süreç daha çok, sık yapılan hataları fark etme, kısa tekrarlarla bilgiyi tazeleme ve deneme sınavlarını doğru okuma zamanıdır. Denemeler yalnızca puan görmek için değil, hata analizi yapmak için kullanılmalı. Her denemeden sonra şu üç soruyu sorun: Nerede hata yaptım? Bu hata bilgi eksikliğinden mi, dikkatsizlikten mi kaynaklandı? Bir sonraki denemede bunu nasıl önleyebilirim?

Uyku saatini bozmak, gece geç saatlere kadar çalışmak ya da son günlerde çalışma düzenini belirgin biçimde gevşetmek, çoğu zaman yarardan çok zarar getirir. Sınav saatine uygun uyanma düzeni, kısa tekrarlar, ölçülü soru çözümü, hafif yürüyüşler ve ekran süresinin kontrol altında tutulması zihni toparlar. Unutmayalım, sınav yalnızca bilgiyle değil, dikkatle ve dayanıklılıkla da yönetilir.

Kaygısını tetiklemeyin

Bu dönem neden yaptığımızı bile anlayamadığımız gerekli gereksiz uyarıları sıralarken buluruz kendimizi. Oysa çocukların bu dönemde sürekli uyarılmaya değil, yanında sağlam duran yetişkinlere ihtiyacı vardır. “Bu kadar emek boşa gitmesin”, “Bak herkes çalışıyor”, “Sonra pişman olursun” gibi cümleler, çocuğu motive etmek yerine onun kaygısını tetikleyebilir. Bunun yerine “Şimdi planında ne var”, “Bugünü daha iyi nasıl kullanabiliriz”, “Nerede desteğe ihtiyacın var” gibi kısa, sakin ve çözüm odaklı cümleler daha işlevseldir.

Evde sınav konuşulur, bu çok doğal! Ancak bugünlerin tamamı sınava dönüşmemeli. Çocuk emeğinin, sorumluluğunun, yarattığı anlamın sadece sınav sonucundan ibaret olmadığını hissetmeli. Gerçek yaşam başarısı sürekliliği öne alır, tekrarı olmayan bir sınavı değil. LGS önemli; fakat çocuğun öz güveni, ailesiyle kurduğu ilişki ve kendilik duygusu bu sınavdan daha büyüktür. Son günlerin en güçlü taktiği: Çalışmayı sürdürmek, paniği büyütmemek ve çocuğa “Bu süreci yönetebilirsin” duygusunu hissettirmek.

Zihinsel yük nedeniyle zorlanır

Canay Bahşi Ilgın (Uzman Psikolog)

Sınava son birkaç hafta kala çocukların en çok ihtiyaç duyduğu şey daha fazla baskı değil, daha fazla duygusal dengedir. Çünkü bu dönemde birçok çocuk bilgiyi bilmediği için değil; kaygı, performans korkusu ve zihinsel yük nedeniyle zorlanır. Çocukların bu dönemde yalnızca akademik desteğe değil, sinir sistemlerini sakinleştirecek bir ev atmosferine ihtiyaçları var.

Kaygısız bir dil

LGS sürecinde çocuk dışarıda performans baskısıyla mücadele ederken evde yargılanmadan kabul görmek ister. Bu nedenle son haftalarda evin sadece netlerin konuşulduğu bir yere dönüşmemesi çok önemli. Sürekli “Kaç net yaptın”, “eksiklerin ne” dili yerine; “Bugün seni en çok zorlayan neydi”, “Şu an sana ne iyi gelir” gibi duyguyu fark eden sorular, çocuk üzerinde çok daha düzenleyici bir etki bırakır. Çünkü çocuk baskı hissettiğinde öğrenmeye değil, korunmaya geçer.

Anne baba sürekli “az zaman kaldı”, “bu son şans”, “çok dikkatli ol” dili kullandığında çocuk bunu destek olarak değil, “tehlike var” mesajı olarak algılayabiliyor. Bu yüzden ebeveyn önce kendi bedenine ve zihnine bakmalı. Gün içinde sürekli sınav konuşma ihtiyacını fark etmek, çocuğun yanında kaygılı yüz ifadelerini azaltmak, başka ebeveynlerle yapılan panik odaklı konuşmalardan uzak durmak bile evin atmosferini değiştirir.

Araştırmalar da gösteriyor ki sınav dönemlerinde ebeveyn baskısını yüksek algılayan çocuklarda performans kaygısı, dikkat problemleri ve bedensel stres belirtileri daha fazla görülüyor. Özellikle mide ağrısı, baş ağrısı, uyku problemleri, diş sıkma gibi belirtiler çoğu zaman yalnızca akademik yükten değil; çocuğun hissettiği duygusal baskıdan da beslenebiliyor. Bu yüzden son haftalarda başarı odaklı değil, denge odaklı bir ev atmosferi oluşturmak çocuğun performansını da psikolojik dayanıklılığını da destekler.

Küçük ama etkisi büyük ritüeller

Günün belirli bir saatinden sonra sınav konuşmamak, birlikte kısa yürüyüş yapmak, komik bir video izlemek ya da sofrada sınav dışında sohbet etmek çocuğun bedenine “Hayat sadece bu sınavdan ibaret değil” mesajı verir.