Dünya Kupası’nı kim kazanacak?

. Yazar - Kimbilir Editör 10 Haziran 2026 Çarşamba

Başlama vuruşu yaklaştıkça herkesi Dünya Kupası heyecanı sarmaya başladı. Sadece spor camiası değil, finans ve ekonomi dünyası da “Şampiyon kim olacak?” sorusuna cevap arıyor.

Futbolda ekonomik büyüklük açısından milli takımlar düzeyindeki en büyük organizasyon açık ara FIFA Dünya Kupası’dır. Yayın hakları, sponsorluklar, bilet satışları ve lisans gelirleriyle tek başına milyarlarca dolarlık bir ekonomi yaratır.

Bana göre futbol kalitesi ve takımlar arasındaki güç dengesi bakımından en değerli turnuva Avrupa Şampiyonası’dır (EURO). Ancak ekonomik ölçekte Dünya Kupası’nın gerisinde kalır.

İşte bu nedenle ekonomistler ve finans kuruluşları da Dünya Kupası’na farklı bir gözle bakıyor. Her turnuva öncesinde büyük yatırım bankalarının ve araştırma kuruluşlarının “Kupayı kim kazanacak?” tahminleri artık geleneksel hale gelmiş durumda.

Bu yıl da tahminler peş peşe geliyor. Reuters’ın farklı ülkelerden 160 ekonomistle yaptığı ankette Fransa favori gösterildi. Katılımcıların yüzde 35’i kupanın Fransa’ya gideceğini düşünürken, İspanya ve Arjantin de güçlü adaylar arasında yer aldı.

Uluslararası yatırım bankası Goldman Sachs ise yapay zeka destekli bir simülasyonla İspanya’yı favori gösterdi. Tarihsel performanslar, sıralamalar ve takım verileri kullanılarak hazırlanan modele göre İspanya’nın şampiyonluk olasılığı yüzde 26. Fransa’ya yüzde 19, Arjantin’e yüzde 14, Brezilya’ya yüzde 8 ve İngiltere’ye yüzde 5 şans tanınıyor.

Ancak bu tür modellerin sicili kusursuz değil.

Goldman Sachs, EURO 2020 öncesinde hazırladığı modelde önce Belçika’yı favori göstermişti. Belçika elenince favori İngiltere oldu. İngiltere finale çıktı ama kupayı İtalya kazandı. Üstelik model, İtalya’nın önce Belçika’yı, ardından İspanya’yı geçmesini de öngörememişti.

Benzer bir durum 2018 Dünya Kupası’nda yaşandı. Goldman Sachs, milyonlarca simülasyon sonucunda Brezilya’yı favori göstermiş, finalin Brezilya-Almanya arasında oynanacağını tahmin etmişti. Oysa iki takım da finale ulaşamadı. Finalist Hırvatistan ise olasılık sıralamasında oldukça gerilerde yer alıyordu.

Aynı turnuvada bir başka finans devi UBS de Almanya’yı şampiyon göstererek yanılmıştı.

Ölü öküz yaklaşımı

Oysa bu kuruluşlar benzer modellerle döviz kurlarını, hisse senedi fiyatlarını, emtia piyasalarını ve ekonomik büyüklükleri tahmin ediyor. Bazı tahminler tutuyor, bazıları ise ciddi biçimde sapıyor. Yanılmak, tahmin işinin doğasında var.

Tahmin deyince Francis Galton’u anmadan geçmek olmaz. Milliyet’in düzenli okuyucuları hatırlayacaktır; Galton’un ilginç hikayesini yıllar önce yine bu köşede anlatmıştım.

İngiliz bilim insanının lakabı “Her şeyi ölçen adam”dı. İstatistikten psikolojiye, antropolojiden genetiğe, meteorolojiden matematiğe kadar birçok alanda iz bıraktı. Yüksek basınç alanlarının keşfinden zeka testlerinin geliştirilmesine kadar pek çok başarıyı 89 yıllık ömrüne sığdırdı. Üstelik evrim teorisinin babası Darwin’in de kuzeniydi.

Galton, 1906 yılında İngiltere’deki bir fuarda yaklaşık 800 kişiden bir öküzün karkas ağırlığını tahmin etmelerini istedi. Tahminlerin çoğu gerçek değerden oldukça uzaktı. Ancak bütün tahminlerin ortalaması, gerçek ağırlığa neredeyse bire bir denk geldi. Öküzün karkas ağırlığı 543,4 kiloydu; tahminlerin ortalaması ise 542,9 kilo çıktı.

Kitlenin bilgeliği

Bu deney daha sonra “kitlenin bilgeliği” olarak anılacaktı. Temel fikir basitti. Çok sayıda kişinin bağımsız tahminlerinin ortalaması, tek bir uzmanın tahmininden daha isabetli olabiliyordu.

Merkez Bankası’nın beklenti anketleri de aslında aynı mantığa dayanıyor. Reel sektör, finans dünyası, akademi ve medyadan katılımcıların öngörüleri derleniyor ve ortak bir beklenti oluşturuluyor. Bu nedenle söz konusu anketler ekonomiyi izleyenler için önemli bir referans niteliği taşıyor.

Kısacası, Galton’un bir asır önce ortaya koyduğu “kitlenin bilgeliği” yaklaşımı bugün hala geçerliliğini koruyor. Belki de Dünya Kupası’nı kimin kazanacağını anlamak için tek bir bankanın karmaşık modeline değil, çok sayıda tahminin ortak aklına bakmak daha doğru bir yöntemdir.