Kafamızı karıştıran sayılar!
2017’de Rush ve Northwestern'den bir grup araştırmacı, kliniklerine yeni bir hasta tipinin geldiğini fark etti. Bu insanlar uykusuzluktan yakınmıyordu. Uyku takip cihazlarının verdiği nottan yakınıyorlardı. Kelly Baron ve ekibi bu tabloya Ortosomni dedi. Mart 2026'da yayımlanan Bergen Üniversitesi'nin bin kişilik anketinde, uyku uygulaması kullananların yaklaşık beşte biri app ile birlikte uykuyu kafaya taktıklarını söyledi. Uykuları bozulmamıştı; sadece uykularından şüphe etmeye başlamışlardı.
Sabaha karşı 03:50’de uyandık; baş ucumuzdaki suyu yudumladık. Sonra uykuya geri daldık. Sabah da oldukça dinç uyandık. Kalkıp yürüyüşe çıktık, mahallenin köpeklerini sevdik, çayımızı içtik. Sonra aklımıza geldi, büyük bir merakla akıllı saatin uygulamasını açtık. Uyku Puanı: 64. Zayıf.
Artık o kadar da dinçmişiz gibi gelmemeye başladı. Uyku skoru 64 olan biri nasıl iyi hissedebilir? Gün boyu kafamızın sisi arttı, adımlarımız daha ağırlaştı. Soru şu: Puan kötü diye mi kötü hissetmeye başladık, yoksa kötüyüz diye mi puan kötü?
Bu yaman çelişkinin bir adı var artık: Ortosomni. Doğru uyuma takıntısı. 2017’de Rush ve Northwestern'den bir grup araştırmacı, kliniklerine yeni bir hasta tipinin geldiğini fark etti. Bu insanlar uykusuzluktan yakınmıyordu. Uyku takip cihazlarının verdiği nottan yakınıyorlardı. Kelly Baron ve ekibi bu tabloya Ortosomni dedi.
Mart 2026'da yayımlanan Bergen Üniversitesi'nin bin kişilik anketinde, uyku uygulaması kullananların yaklaşık beşte biri app ile birlikte uykuyu kafaya taktıklarını söyledi. Uykuları bozulmamıştı; sadece uykularından şüphe etmeye başlamışlardı. (Uykusu gerçekten kötüleşen ise sadece yüzde 2.)
Peki bilim bugün "doğru uyku" derken neyi kastediyor?
Yetişkin için önerilen aralık yedi-dokuz saat; ama bunun bile istisnaları var. Asıl sürpriz veri ise başka yerden geldi. UK Biobank'ta altmış bin kişinin bileğine bir hafta boyunca sensör takıldı. Çıkan sonuca göre uzun ömrün daha güçlü habercisi kaç saat değil, ne kadar düzenli uyuduğumuz. Bilim (en azından bugün itibariyle) puan değil; ritim diyor.
Akıllı saatler de sağlık açısından birçok alanda devrimci işlevlere sahip. Tansiyon ölçen modeller bile var. Bu veriler gittiğimiz doktorlara geçmiş verileri görme şansı verebiliyor. Ancak biliyorsunuz, hayat bazen bir sorunu çözmeye çalışırken var olmayan bir sorunu icat etme sanatı. Uyku konusunda yaşadığımız biraz bu. Önemi ve keskinliği bilimsel olarak tartışmalı veriler nedeniyle ruhumuz daralıyor. Ve kötü uyku kaldığı yerden devam ediyor.
Bilekten kola geçelim. Şeker ölçen glukoz sensörleri yıllardır diyabet hastalarının en yakın arkadaşıydı. Kolun arkasına yapışıp parmak delmeden şeker seviyesini gösteriyorlar. 2024'te ABD'de bu ürünler reçetesiz şekilde satılmaya başlandı ve artık şeker düzeyi normal insanlar da onları kullanıyor.
Peki ne oldu? Muzu ısıran insanlar, ekranda çıkan sayıya bakıp muzdan korkmaya başladı. Oysa yemekten sonra şekerin yükselmesi normaldi. Ancak insanlar bu normal yükselişi bazı gıdaların kendilerine iyi gelmediğine yormaya başladı. Sağlıklı kalmak için sağlıklı yiyeceği bırakanların da bir adı var: Ortoreksi. Doğru beslenme takıntısı. Ortosomni’nin daha yaşlı kuzeni.
Sağlıklı olmak için gayret sarf etmek, bu uğurda doğruyu aramak çok kıymetli bir refleks. Ancak bunu yaparken eldeki bulguru da arada sırada kontrol edelim, hâlâ duruyor mu? Daha iyi uyuruz.
Categories: Kafamızı karıştıran sayılar!
Sende Yorum yap