Gümüş yarım Dünya turladı darısı İnci ile Mercan’ın başına
Miner Turtle Projesi kapsamında, Antalya Kızılot kumsalında uydu takip cihazı takılan iki yeni Caretta Caretta (İnci ve Mercan) denize bırakıldı. Son iki yıldır Akdeniz’i turlayan uydu cihazlı Gümüş 28 bin kilometre yol kat ederek rekor kırdı.
TÜPRAG, Ekolojik Araştırmalar Derneği (EKAD) ve Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü iş birliğiyle 2024 yılında hayata geçirilen Miner Turtle Projesi kapsamında, uydu takip cihazı takılan iki yeni Caretta Caretta denize uğurlandı. Kızılot Ulualan Halk Plajı’nda düzenlenen etkinlikte suya salınan İnci ve Mercan, projenin başladığı günden bu yana Akdeniz’de dolaşan diğer dört Caretta Caretta’nın arasına katıldı. Diğer dördünün isimleri şöyle: Altın, Gümüş, Fauna ve Flora…
Akdeniz’de şu an dolanan altı Caretta Caretta’ya birazdan döneceğiz. Ancak önce projeyi ve deniz kaplumbağalarının sırtlarına takılan uydu cihazlarıyla Antalya’nın önemine dikkat çekelim. Herkesin aklına ilk olarak Muğla Dalaman gelse de Türkiye’deki Caretta Caretta yuvalama merkezlerinin yüzde 54’ü Antalya’da bulunuyor. 16 kilometrelik kumsal bandına sahip olan ve birinci derece yuvalama alanlarından biri olan Kızılot, Belek’ten sonra geliyor. Kızılot’taki proje, deniz kaplumbağası popülasyonlarının araştırılması ve korunması amacıyla yürütülüyor. Proje kapsamında yuva tespiti ve izleme, risk altındaki yuvaların korunması, yavru çıkışlarının yönetilmesi, canlı kurtarma çalışmaları, uydu izleme, gönüllülük programları, eğitimler ve turizm farkındalık çalışmaları gerçekleştiriliyor.
2024 ve 2025 yıllarında toplam dört ergin dişi Caretta Caretta’ya uydu vericisi takıldı. İnci ve Mercan’la bu sayı altıya çıktı. Uydu cihazları sayesinde deniz kaplumbağlarının göç yolları, beslenme ve kışlama alanlarına ilişkin bilimsel veri üretildi. Uydu takip çalışmaları sayesinde Caretta Caretta’ların Akdeniz’deki göç rotaları izleniyor; elde edilen veriler, türlerin korunmasına yönelik bilimsel çalışmalar ve gelecek dönem planlamaları için temel oluşturuyor.
“Kızılot, kritik bir yuvalama alanı”
Etkinlikte konuşan EKAD Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Onur Candan, Kızılot kumsalının Akdeniz’deki deniz kaplumbağası popülasyonları açısından taşıdığı öneme dikkat çekti: “Deniz kaplumbağaları, yalnızca tek bir türün korunması açısından değil, bağlı oldukları kıyı ve deniz ekosistemlerinin bütünlüğü açısından da büyük önem taşıyor. Kızılot kumsalı, Caretta Caretta için Türkiye’nin en önemli yuvalama alanlarından biri. Miner Turtle Projesi kapsamında yürüttüğümüz düzenli saha çalışmaları, yuva tespiti, yavru çıkış kontrolleri, kurtarma çalışmaları ve uydu takip uygulamalarıyla hem bu alanın korunmasına hem de Akdeniz ölçeğinde bilimsel veri üretilmesine katkı sağlıyoruz. Bugün denize uğurladığımız uydu takip cihazı takılı Caretta Caretta da bize göç rotaları, beslenme ve kışlama alanları hakkında çok değerli bilgiler sunacak.”
TÜPRAG Sürdürülebilirlik Direktörü Jale Şakıyan Ateş de şunları aktardı: “EKAD ve Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü iş birliğiyle yürüttüğümüz Miner Turtle Projesi bizim için biyoçeşitliliği koruma, toplumsal farkındalığı artırma ve gelecek nesillere daha sağlıklı ekosistemler bırakma sorumluluğumuzun bir parçası.”
1000 bireyden 1’i yetişkin oluyor
Uzmanlar, Caretta Caretta’lara “birey” diyor. İlk başta kulağa garip gelse de şu bilgi dikkatimizi çekiyor. Yumurtadan çıkıp suya ulaşan her 1000 Caretta Caretta yavrusundan sadece 1’i 30 yaşına ulaşabiliyor. Uzman tabiriyle “yetişkin” oluyor.
En uyuşuğu Altın!
Akdeniz’de şu anda sırtlarında uydu verici cihazıyla dolaşan altı Caretta Caretta var. Biri 35, diğeri 40 yaşında olan İnci ve Mercan bu yolculuğa yeni çıktı. Ancak uzmanlar, diğer dört Caretta Caretta’nın dolaşım rotalarını medya grubuna gösterdi. Haritaya göre, 2024 ve 2025’te yola çıkan dört deniz kaplumbağasından en uyuşuğu Altın! Nam-ı diğer “Bezgin Bekir!” Çünkü Altın, Antalya’dan yola çıktıktan sonra direkt Kuzey Afrika sahiline gitmiş, ve gittiği günden beri de yerini hiç değiştirmemiş! Bir diğer “rahat” deniz kaplumbağası da Flora… O da Antalya’dan yola çıkıp Ege’yi boydan boya dolaşıp Saroz Körfezi’ni kendine mesken etmiş! Dörtlünün en “Speedy Gonzales”i Gümüş… Akdeniz’i bir baştan bir başa dolaşan Gümüş, bugüne kadar 28 bin kilometre yol yapmış! Dünya’nın çevresinin 40 bin km olduğunu düşünürsek Gümüş, devr-i alemin yarısından fazlasını yapmış gibi görünüyor. Gümüş, bugünlerde Cebelitarık’tan İtalya’ya doğru yol alırken, Antalya’ya çıkıp Kuzey Afrika sahillerini baştan başa dolaşan Fauna’nın da Cebelitarık’a doğru hareket ettiğine şahit oluyoruz.
Ordu sahiline ulaşanları var!
İşte Onur Candan’ın verdiği Top-10 Caretta Caretta bilgisi:
1)Karaya çıkan Caretta Caretta’ların hepsi dişi. Erkek Caretta Caretta denizden çıkmıyor.
2) Bir Caretta Caretta ayrıldığı sahile tam 3 yıl sonra dönüyor. 2024’te yola çıkan iki Caretta Caretta’nın gelecek sene Kızılot’a dönmesi bekleniyor.
3) Caretta Caretta’lar, sadece Akdeniz’i ev biliyor. Cebelitarık’a kadar giden, su sıcaklığının değiştiğini fark edince okyanusa çıkmadan geri dönüyor.
4) Bir Caretta Caretta 60-65 yıl yaşıyor. Tüm deniz kaplumbağaların etleri yenirken, Caretta Caretta’nın eti yenmez.
5) Caretta Caretta’lar aslında deniz kaplumbağalarının bir türü. Okyanuslarda yaşayan türleri de bulunuyor.
6) Caretta Caretta’lar her ne kadar Akdeniz’i ev bilse de Ordu’da bugüne kadar iki Caretta Caretta görüldü. İki canlının Marmara’yı geçip Doğu Karadeniz’e nasıl ve neden ulaştığı bilinmiyor.
7) Caretta Caretta’lar balıkla değil, denizanası ile besleniyor. Bir diğer besin kaynakları deniz çayırları… Onları yiyip artıklarını atınca deniz gibi deniz çayırlarıyla örtülüyor. Bu da vahşi deniz canlılarının o bölgeye gelmesini önlüyor.
8) Caretta Caretta’lar gittiği yerde ‘kışlanır’ ya da ‘kışlanmak’ için bir yere gider. Kışlanmak, ayılardaki kış uykusuna benzeyen bir “durma” olayı… Tunus ve Mısır iki kışlanma alanı.
9) Caretta Caretta’lar kabuklu değil, sürüngenler. Ses telleri olmadığı için sinirlendiklerinde yılanlar gibi ciğerlerindeki nefesi dışarı atıp “tıslarlar.”
10) Türkiye’de ilk deniz kaplumbağası çalışmaları 1988’de başlamış.
Su altında yollarını nasıl buluyorlar?
İşte “Zihni Sinir” sorum: Bu canlılar çıktığı yerin Kızılot olduğunu, Cebelitarık’a gelip “Hah dönmem lazım” demeleri gerektiğini nereden anlıyorlar? Ve cevabı: Deniz kaplumbağaları jeomanyetik dalgalar kullanarak yönünü ve deniz dibine olan yakınlığını anlıyor. Kan hücrelerindeki demir, bu dalgaları yaymadaki en önemli etken. Bir deneyde, iki grup Caretta Caretta yavrularını bir havuzun ortasındaki hedefe doğru salıyorlar. İki grup da yolu yarılarken suya jeomanyetik dalgalar veriyorlar. İki grup da bir anda duruyor ve aynı anda gerilerine dönerek aksi yöne gidiyorlar. İnanılmaz değil mi? O yüzden Cebelitarık’tan Kıbrıs’a ya da Antalya’dan Cebelitarık yönüne gitmeleri bu dalgalar sayesinde tamamen içgüdüsel.
1 milyon: Her yıl Akdeniz’de yaşadığı düşünülen tahmini Caretta Caretta sayısı.
3.6 milyon: EKAD bünyesindeki alanlardan çıkıp yaşayan Caretta Caretta sayısı.
110 bin: EKAD alanlarından denize ulaşan yavru sayısı.
Sende Yorum yap