Şehre dönüşün pek sevilmeyen tarafı

. Yazar - Kimbilir Editör 16 Eylül 2026 Çarşamba

Eylülün yarısını geride bıraktık bile... Okullar açıldı, ofisler doldu, şehir yeniden kalabalıklaştı. Sabah alarmı, trafik, toplantılar, okul servisleri derken hepimiz tanıdık rutinlerimize geri döndük. Ama şehre dönüşle birlikte pek özlemediğimiz bir dönem de başladı, soğuk algınlığı dönemi. Peki sonbahar gelir gelmez bağışıklık gerçekten düşüyor mu, yoksa bu artışın arkasında başka nedenler mi var? Aslında mesele yalnızca havaların serinlemesi değil.

Bağışıklığı nasıl destekleyeceğiz?

Buradaki anahtar kelime çeşitlilik. Tek bir ‘süper besin’ aramak yerine, hafta boyunca tabağınıza kaç farklı besin koyduğunuza bakın. Çünkü bağışıklık sistemi de tek bir vitamin ya da mineralle değil, birçok besin öğesinin birlikte çalışmasıyla normal işlevini sürdürüyor. Protein; bağışıklık hücreleri ve antikorların yapımı için gerekli amino asitleri sağlarken; A, C, D ve E vitaminleri ile çinko, demir ve selenyum gibi mikro besin öğeleri de bağışıklık yanıtının farklı aşamalarında görev alıyor. Bitkisel kaynaklar ise bunlara ek olarak lif ve polifenol alımını artırarak, bağırsak mikrobiyotasını da destekliyor.

Bu nedenle sonbahar tabağını mümkün olduğunca renkli ve çeşitli kurun. Sebze ve meyveleri mevsimine göre çeşitlendirin; filizlendirilmiş baklagiller ve tam tahıllara yer açın; yumurta, balık ve diğer protein kaynaklarını ihmal etmeyin. Yoğurt ve kefir gibi fermente besinler ile yağlı tohumları da bu çeşitliliğin bir parçası hâline getirin.

C vitamini gerçekten koruyor mu?

Soğuk algınlığı denildiğinde akla ilk gelenlerden biri hâlâ C vitamini. Peki yüksek doz almak bizi gerçekten hastalanmaktan koruyor mu? Geçtiğimiz ay yayımlanan güncel bir değerlendirme, düzenli C vitamini takviyesinin genel popülasyonda soğuk algınlığına yakalanma riskini belirgin şekilde azaltmadığını gösteriyor. Buna karşılık hastalığın daha şiddetli geçen bölümünü bir miktar kısaltabileceğine dair veriler var. Örneğin, çalışmalardan birinde yüksek doz C vitamini kullananlarda şiddetli belirtilerde yaklaşık yüzde 15 azalma görülürken, hafif belirtilerin süresinde anlamlı bir değişiklik bulunmamış. Belirtiler başladıktan sonra takviyeye başlamanın ise belirgin bir faydası gösterilmiş değil. Kısacası, C vitamini önemli ama sihirli bir kalkan değil.

Üstelik ne kadar çok, o kadar iyi yaklaşımı burada da geçerli değil. C vitamini suda çözünür ve fazlası idrarla atılır; ancak yüksek dozlar yine de mide-bağırsak şikâyetlerine ve bazı kişilerde böbrek taşı riskinin artmasına yol açabilir.

Besinsel kaynaklara gelince, C vitamini denildiğinde yalnızca portakal ve mandalinayı düşünmeyin. Biber, kivi, çilek, brokoli ve lahana grubu sebzeler de iyi kaynaklar arasında.

Bağırsağınızı unutmayın

Bağışıklık sisteminden konuşurken bağırsakları atlamak olmaz. Bağırsak mikrobiyotası ile bağışıklık sistemi arasında oldukça yakın bir iletişim var. Bu nedenle sonbaharda yalnızca vitaminleri değil, mikrobiyotayı besleyen lifleri de düşünmek gerekiyor. Sebzeler, meyveler, baklagiller, tam tahıllar ve yağlı tohumlar burada yeniden karşımıza çıkıyor.

Fermante besinler de beslenme çeşitliliğinin bir parçası.

Rutin de önemli

Şehre dönüşte bağışıklık açısından belki de en çok gözden kaçırdığımız şeylerden biri uyku. Yaz boyunca kayan uyku saatlerini bir gecede düzeltmeye çalışmak yerine birkaç gün içinde kademeli olarak eski düzene dönmek daha sürdürülebilir olabilir. Özellikle çocuklarda okulun açılmasıyla birlikte yeterli uyku, düzenli öğünler ve hareket yeniden günlük rutinin parçası hâline gelmeli.

Çantanıza bunları da koyun

Bu sonbaharda bağışıklık için mucize bir ürün aramak yerine birkaç temel alışkanlığı yeniden yerine koymayı deneyin:

■ Tabağınızı mümkün olduğunca renklendirin ve çeşitlendirin.

■ Her ana öğünde yeterli protein almaya çalışın.

■ Liften zengin bitkisel besinleri ve fermente besinleri beslenmenize ekleyin.

■ Uyku düzeninizi yeniden kurun.

■ Günlük hareketi şehir hayatının içinde kaybetmeyin.

■ Kapalı ortamları düzenli havalandırın ve el hijyenini önemseyin.

■ Takviyeleri, “Ne kadar çok, o kadar iyi” mantığıyla kullanmayın.