Ankara ile hassas denge

. Yazar - Kimbilir Editör 19 Eylül 2026 Cumartesi

Çok değil, bundan iki yıl öncesine kadar Türkiye ile Rusya arasında yoğun temas trafiği vardı. Görüşmelerin en ağırlıklı ve zaman alan başlığı Suriye’ydi. Beşar Esad yönetimi sonrası Rusya’nın sahadan çekilmesiyle Ankara-Moskova ilişkileri görece sakin bir döneme girdi. Bu da yeni bir resim çekme ihtiyacını doğurdu. Türkiye’nin S-400’leri üçüncü bir ülkeye satışının gündeme gelmesi ve NATO zirvesinde F-35 programına dönüş konusunda Trump ile verilen mesajlar bu ihtiyacı büyüttü. “Türkiye rotasını yeniden Transatlantik’e mi çeviriyor?” soruları arttı. Bu tartışmalar Moskova perspektifinden nasıl izleniyor, Rusya’nın Ankara Büyükelçisi Sergey Vershinin’e sordum.

Çetin ceviz büyükelçi

Büyükelçi’nin mesajlarını aktarmadan önce izlenimlerimi paylaşmak isterim. Tanımayanlar için Büyükelçi Vershinin, Suriye savaşı başladıktan sonra Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov’un Ortadoğu Özel Temsilcisi oldu, 2018’den sonra da yardımcısı... Ankara’ya bugüne kadar atanmış en üst düzey isim olmanın bilinciyle kendisinden son derece emin. ‘Çetin ceviz’ bir büyükelçi. Röportaj öncesi ve sonrası da tıpkı röportaj esnasında olduğu gibi dikkatli ve temkinli. Ağzından ‘laf almak’ zor; ama sözlerinden çok mimikleri konuşuyor. Sorulara belki açık yanıtlar vermiyor lakin kaşıyla gözüyle mesajının rengini belli ediyor.

Türkiye ve Rusya şu an nerede?

Moskova, bugün Türkiye ile ilişkileri nerede görüyor sorusuna Büyükelçi Vershinin şöyle cevap veriyor: “İlişkilerin yoğunluğu değişebilir ancak temelde karşılıklı anlayış ve güven yatmaktadır. Türkiye’nin ABD veya başka bir ülkeyle yürüttüğü askeri-teknik işbirliğinin ikili ilişkilerimizi etkilemesi gerektiğini düşünmüyorum.”

Moskova, söylemde Ankara’nın tercihlerine saygı duyuyor. Peki bu olumlu yaklaşım S-400 hava savunma sistemlerinin üçüncü bir ülkeye satışı için de geçerli mi? Cevap genel bir çerçevede: “Hem Rus hem de Türk tarafını tatmin edecek çözümler bulacağımıza inanıyorum.” Yani kategorik olarak satışa karşı değil, ama rahatsız olunmayacak, çıkarları zedelemeyecek bir formül istiyor.

Karadeniz’in güvenliği

Türk-Rus ilişkilerinde bugünlerde yeni ağırlık merkezi ise Karadeniz’in güvenliği. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, haftalar önce ‘saldırıların durdurulması için tahıl anlaşmasına benzer bir anlaşma üzerinde çalıştıklarını’ açıklamıştı.

ABD Başkanı ise bu hafta ‘Ukrayna ve Rusya saldırıların durması konusunda uzlaştı’ dedi. Taraflar ‘öyle bir anlaşmadan haberleri yokmuş gibi açıklama yaptı ama kapıyı da kapatmadı. Büyükelçi Vershinin şöyle diyor: “Çatışmanın temel nedenlerini anlama konusunda Amerikan yönetiminin çabalarını takdirle karşılıyoruz. Amerikan yaklaşımını mevcut Avrupalı elitlerin tamamen dar görüşlü ve Rusofobik yaklaşımından ayıran şey de tam olarak budur.’’ Çünkü Rusya, ABD ile sonuç alabileceği bir pazarlık ihtimalini koruyor. Avrupa’yı çözüm ortağı değil, savaşın devamının sebebi olarak görüyor. Türkiye de burada devreye giriyor.

Kırmızı çizgi:Ukrayna’ya silah yardımı

Büyükelçi ‘’Karadeniz’de güvenli seyrüsefer konusunu öncelikli olarak Türkiye ile görüştüklerinin’’ altını çiziyor. Mutabakat için şartı ise ‘’Sivil gemi taşımacılığının askeri amaçlarla kullanılmadığından emin olunacak bir denetim mekanizması’’.

Son dönemde Türkiye’nin envanterindeki silahların Ukrayna’ya satışı ile ilgili ABD’den ‘yeniden ihracat izni’ istediğine dair ortaya çıkan belgelerle ilgili olarak da benzer bir söylemi yineliyor:

“Silahlı bir çatışma varken buna silah ekleme kötü bir şey.”

Vershinin, Moskova’nın rahatsızlığını saklamıyor ama “Türk dostlarımızla her zaman anlayış birliğine varıyoruz” diyerek Ankara’yla gerilimin büyütülmek istenmediğini de gösteriyor.

Batılı diplomatların Kiev ziyareti sonrası yolculuk yaptıkları trenin vurulması ise kırmızı çizginin son somut örneği. Büyükelçi ‘’Bize karşı yürütülen askeri eylemlere dahil olanlar hedef haline gelebilir. Ukrayna Silahlı Kuvvetleri’nin menfaatleri doğrultusunda kullanılan lokomotifleri vurabiliriz.’’

Özetle Rusya, Trump yönetimini belirgin şekilde Avrupa’dan ayırırken, Türkiye ile gerilimi büyütmemek için hassas davranıyor ve bu zeminde yürüyor.