Neden arabesk?
Spotify’ın geçenlerde açıkladığı rapora göre Türkiye’de arabesk dinleme oranı 2020’den bu yana yüzde 435 oranında arttı. İkinci çarpıcı veri şu: Arabesk dinleyenlerin yüzde 70’i 30 yaş altında.
Bu köşeyi takip edenler bu gelişmeyi önceden tespit eden yazılar yazdığımı bilirler. Ne bana özel bir mucizevi bir tahmin bu, ne de yeni bir durum. Müzik dünyasını yakından takip eden benim gibi herkesin malumu özellikle 2010’ların sonundan itibaren arabeskin yükselişi. 2020’de bir patlama yaşadı arabesk ve şu anda da yükselişinde devam etmekte. Ancak açıklanmaya muhtaç bazı noktalar var.
Evet arabesk yükseldi, yayıldı, ama nasıl? Bir defa bugün arabesk diye bahsettiğimiz ve stream platformunun arabesk olarak etiketlediği parçalarla, 1970’lerdeki 1980’lerdeki arabesk aynı şey değil. Arabesk değişip dönüştü, farklı türleri etkisi altına aldı kendi de bu türlerle etkileşime geçince değişime uğradı. Bugün aslında eskiden bildiğimiz, mesela Damar FM gibi radyoların çalma listelerinde yaşayan ve yaşatılan arabesk artık pek yok aslında. Bu radyonun top 10 listesinde bakın: Müslüm Gürses, Ferdi Tayfur, Hakan Taşıyan, Gönül Akkor ve bunun gibi türün klasiklerini görürsünüz. Günümüzde 30 yaş altındaki arabesk dinleyicisinin bu isimleri dinlediğini düşünmüyorum. 30 yaş altı, BLOK3, Amo 988, Burak Bulut, Mert Demir, Emircan İğrek, Mela Bedel, Bedo, Tekir, Dedublüman, Semicenk, biraz daha eskileri Eypio, Ayaz Erdoğan, Velet, Burak King gibi isimleri dinliyor. Bu sanatçıların arabesk çatısı altında toplanması yeni bir durum. Bir kısmı rap, bir kısmı pop, bir kısmı rock ya da alternatif olarak etiketlenebilir ama bu sanatçıların şarkılarını altyapılarından soyutlarsanız, ya da mesela şarkılarını basit bir şekilde gitar ya da piyano eşliğinde çalarsanız hepsinin arabesk olduğunu hemen duyarsınız.
Nereye varmaya çalışıyorum? Şuraya: Bugün Türkiye’de en çok dinlenen sanatçılar, türü ne olursa olsun aslında arabesk yapmaktadırlar. Spotify verileri doğru ancak arabesk tür olarak gelişip yaygınlaşmış değil, arabesk melodiler ve sözler bütün müzik türlerini ele geçirmiş durumda. Yani aslında arabesk, klasik aranjmanlarıyla icra edilen bir müzik türü olarak artık pek yok ama arabesk söz ve melodiler bütün türleri etkisine almış durumda.
Türkiye’de popüler müziğin dönüşümü, toplumun dönüşümünden bağımsız değil. Dolayısıyla müziğin geldiği yeri nedeni ve nasılıyla analiz etmek için toplumsal gelişmelere, siyasete ve ekonomiye de neşter atmak lazım. Kimilerine göre arabesk bu toprakların öz müziği, orijinal sentezidir. Kimilerine göre ithal bir rahatsızlık. Kimilerine göre arabesk dinleyenler bu ülkenin gerçek kültürünü temsil eder, kimilerine göre gerçek kültürünün yozlaşıp çürümesini.
Ne düşünürsek düşünelim, şu bir gerçek. Türkiye’de büyük kitleler, geniş dinleyici grupları, beğendikleri müzik türleri ne olursa olsun, ister rock, ister rap, ister indie rock veya pop dinlesinler kendilerine ait sözleri ve melodileri daha çok arabeskte bulmuşlar. İfade edilen duygular, hitap biçimleri, hayata bakış ve felsefe olarak demek ki en fazla rağbet gören, özdeşleşilen çerçeve arabesk olmuş.
Mutlu olunca şarkı yazılmaz, dertler şiir, şarkı yazdırır denir. Bu genel bir inanıştır. Bizde son 10-15 yılda arabeskin gençler arasında patlamasına bu gözle de bakmak lazım.
Sende Yorum yap