Davranış problemi mi vitamin eksikliği mi?
Çocukluk döneminde oluşturduğumuz sağlıklı alışkanlıklar, yalnızca bugünkü büyüme ve gelişimi değil, gelecekteki sağlık durumunu da destekler. Peki, çocuğumuzda dikkat dağınıklığı, uyku sorunları, büyüme geriliği varsa hangi değerlere bakmalıyız? Prof. Dr. Gülsen Meral anlatıyor
Büyümenin çok hızlı gerçekleştiği ilk çocukluk yılları ve ergenlikte çocuklarımızın farkında olmadığımız vitamin eksiklikleri ya da hormonal dalgalanmalar, büyüme geriliği, odaklanamama, hâlsizlik, uykusuzluk, akademik yeterlilikte düşüş gibi sonuçlara sebep olabiliyor. Çocuk hekimi ve genetik alanında çalışan bilim insanı Prof. Dr. Gülsen Meral, “Her çocuk genetik olarak kendine özgüdür. Epigenetik ise beslenme, uyku, fiziksel aktivite ve çevresel koşulların genlerimizin çalışma biçimiyle nasıl ilişkili olduğunu anlamamıza yardımcı olur” diyor.
Boy uzunluğu, vücut yapısı ve bazı sağlık özelliklerinde genetik mirasımızın önemli bir etkisi var. Ancak genetik, çocuğun geleceğini tek başına belirlemiyor. Beslenme, uyku, hareket, stres düzeyi ve çevresel koşulların da büyüme ve gelişme sürecinde önemli rol oynadığını söylüyor Epigenetik Akademi kurucusu Prof. Dr. Gülsen Meral. “Epigenetik, en basit anlatımla, DNA’mızın yapısı değişmeden genlerimizin çalışma biçiminin çeşitli etkenlerle değişebilmesini ifade eder” diye vurguluyor.
“Sağlıklı karbonhidratlar alınmalı”
Beslenmenin büyümenin temel taşlarından biri olduğuna işaret eden Meral, toplumdaki yaygın inanışın aksine, karbonhidratların aşırı kısıtlanmamasını öneriyor: “Dengeli bir beslenme modelinde örnek olarak enerjinin yüzde 50’si karbonhidratlardan, yüzde 30’u yağlardan ve yüzde 20’si proteinlerden sağlanabilir. Ancak bu oranlar her çocuk için farklı olabilir. Çocuğun yaşı, büyüme hızı, fiziksel aktivitesi ve sağlık durumu dikkate alınmalıdır. Ayrıca bütün karbonhidratlar aynı değildir. Meyve, sebze, tam tahıllar ve baklagiller gibi sağlıklı karbonhidratlar alınmalı.”
Boy uzamasını ne etkiler?
Anne babaların en merak ettiği konulardan biri de boy uzaması. Genetiğin önemli faktörlerden biri olduğunu, ancak bu potansiyelin sağlıklı bir şekilde gerçekleşebilmesi için yeterli ve dengeli beslenme, kaliteli uyku, düzenli fiziksel aktivite ve hormonal sağlığın da desteklenmesi gerektiğini de kaydediyor Meral: “2012 yılında yayımlanan ‘Effects of Micronutrients on the Childrens Growth’ başlıklı çalışmamızda, 200 çocuğun büyümesini değerlendirdik. İki yıl boyunca mikrobesin desteği alan grupta, boy Z-skorunda anlamlı bir artış gözlemledik. Bu bulgu, vitamin ve mineral yeterliliğinin çocukların büyüme sürecindeki önemini gösteriyor. Ancak bu sonuç, her çocuğun takviye kullanması gerektiği anlamına gelmez. Takviye ihtiyacı, çocuğun beslenme durumu ve bireysel gereksinimleri doğrultusunda değerlendirilmeli. Özellikle D vitamini, A vitamini, çinko, demir ve B grubu vitaminleri, yeterli protein ve enerji alımıyla birlikte normal büyüme ve gelişme açısından önem taşır. Türkiye’de D vitamini yeterliliği üzerinde özellikle durmalıyız. D vitamini, kalsiyum ve fosfor metabolizması üzerinden kemik sağlığını destekler.”
D vitaminine dikkat
Peki, çocuğumuzda dikkat dağınıklığı, akademik başarısızlık ve uyku sorunları varsa hangi değerlere bakmalıyız? Prof. Dr. Gülsen Meral, bu durumları hemen davranış problemi ya da isteksizlik olarak değerlendirmemek gerektiğini, çünkü çocuğun öğrenme, odaklanma ve günlük yaşam performansı; uyku düzeninden beslenmesine, psikolojik durumundan genel sağlık durumuna kadar pek çok faktörden etkilenebileceğine işaret ediyor:
“İlk iki yaşta yeterli beslenme, demir alımı ve beyin gelişimine; okul öncesi dönemde uyku düzenine ve gelişim basamaklarına; okul çağında dikkat, öğrenme, görme ve işitme becerilerine; ergenlik döneminde ise uyku ritmine, psikolojik duruma, beslenme alışkanlıklarına ve hormonal gelişime özellikle dikkat etmeliyiz. Özellikle D vitamini, çocukluk döneminde dikkat edilmesi gereken vitaminlerden biridir. A ve D vitaminleri gibi yağda çözünen vitaminlerin hem eksikliği hem de gereğinden fazla alınması sağlık sorunlarına neden olabilir. Demir, çinko, B12, B6 ve B1 vitaminleri ile selenyum da normal büyüme, gelişme ve vücut işlevleri açısından önemlidir. Ancak bunların her çocuğa rutin olarak verilmesi gerekmez. Bağırsak sağlığını da göz ardı etmemeliyiz. Lactobacillus rhamnosus GG ve lactobacillus reuteri gibi bazı probiyotik suşların belirli sağlık sorunlarında yarar sağlayabildiğine ilişkin çalışmalar bulunuyor. Ancak probiyotiklerin etkisi, kullanılan suşa, çocuğun yaşına ve hedeflenen sağlık sorununa göre değişir. Her çocuk için rutin probiyotik kullanımı gerekli değildir. Çocuklar genetik özellikleri, beslenme alışkanlıkları, büyüme hızları ve sağlık durumları bakımından birbirinden farklıdır. Bununla birlikte, genetik testler tek başına hangi takviyenin gerekli olduğunu belirlemek için yeterli değildir. Değerlendirme; çocuğun klinik durumu, beslenme öyküsü ve gerektiğinde laboratuvar bulgularıyla birlikte yapılmalıdır.”
Demir eksikliği: Hâlsizlik, çabuk yorulma, dikkat ve öğrenme güçlükleriyle ilişkili olabilir.
B12 vitamini: Eksikliği yorgunluk, kansızlık ve nörolojik belirtilere neden olabilir.
B6 vitamini: Sinir hücreleri arasında iletişimi sağlayan bazı kimyasal maddelerin, yani nörotransmitterlerin üretiminde görev alır.
B1 vitamini (tiamin): Beynin enerji üretiminde önemli rol oynar. Ciddi eksikliği sinir sistemi işlevlerini etkileyebilir.
Folat (B9 vitamini): Hücre bölünmesi, DNA sentezi ve kan hücrelerinin oluşumu için gereklidir.
D vitamini: Eksikliği çocuklarda kemik mineralizasyonunun bozulmasına, kas güçsüzlüğüne ve ağır durumlarda raşitizme neden olabilir.
Çinko: Eksikliğinde iştahsızlık, büyüme geriliği ve bağışıklık işlevlerinde bozulma görülebilir.
Selenyum: Tiroit hormonlarının metabolizmasında ve antioksidan savunmada görev alır.
A vitamini: Eksikliği özellikle görmeyi etkileyebilir.
Sende Yorum yap