Yeni gözde gençlik iksiri pregneolon gerçekten mucize mi? Unutkanlığa birebir sanılıyor
Betül Yasemin Kökbek / Milliyet.com.tr - Gün içinde anahtarlarınızı nereye koyduğunuzu unutuyor, konuşurken ifade etmek istediğiniz sözcükleri bulmakta zorlanıyor veya odaklanma sorunu mu yaşıyorsunuz? Özellikle yoğun stres altında hayatlar süren ve ilerleyen yaşla birlikte hafıza problemleri çoğalan birçok insan, bu sıkıntılara çareyi çeşitli vitamin ve hormon takviyelerinde bulmaya çalışıyor. Son zamanlarda bu arayışların odağında oldukça popüler bir bileşen yer alıyor: Pregnenolon. Sanal ortamda 'tüm hormonların anası' etiketiyle sunulan bu maddenin belleği kuvvetlendirdiği, beyin aktivitelerini tazelediği ve hatta yaşlanma sürecini geriye sardığı iddia ediliyor. Üstelik kimi ülkelerde gıda takviyesi olarak reçetesiz temin edilebilmesi, ürüne olan merakı daha da körüklüyor. Peki, pregnenolon hakiki bir gençlik iksiri mi, yoksa bilim dünyası bu iddiaları henüz destekliyor mu? Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. İdris Kuzu, pregnenolonun vücuttaki işlevlerinden hafızayla bağına, sosyal medyadaki asılsız söylemlerden bilinçsiz tüketimin barındırdığı tehlikelere kadar merak edilen her şeyi Milliyet.com.tr'ye anlattı.
'HORMONLARIN ÜRETİMİ PREGNENOLONA BAĞLI DEĞİL'
Vücutta kolesterolden üretilen pregnenolonun pek çok steroid hormon için temel bir yapı taşı işlevi gördüğünü ifade eden Prof. Dr. İdris Kuzu, bu molekülün östrojen, testosteron, progesteron, kortizol ve DHEA gibi hormonların sentez aşamalarında yer aldığını aktardı. Prof. Dr. İdris Kuzu ayrıca, beyindeki kimi nörosteroidlerin üretimine destek olarak öğrenme, bellek ve nöronlar arası sinyalleşme mekanizmaları üzerinde etkili olabileceğine vurgu yaptı.
Fakat bu noktada gözden kaçırılmaması gereken kritik bir detay mevcut. Pregnenolonun zihinsel biyolojik süreçlerde rol üstlenmesi, hafıza kaybının doğrudan bu maddenin yetersizliğinden ileri geldiği sonucunu doğurmuyor. "Konsantrasyon eksikliği, anlık unutkanlıklar ve beyin sisi gibi yakınmaları yalnızca pregnenolon azlığı ile ilişkilendirmek hatalı bir yaklaşımdır" şeklinde konuşan Prof. Dr. Kuzu, bu semptomların temelinde bambaşka tıbbi nedenlerin yatabileceğini dile getirdi. Tiroid bezi problemleri, kan şekerindeki dalgalanmalar, demir ve B12 vitamini yetersizlikleri, kronik stres ile uyku düzensizliklerinin de hafıza zayıflığına yol açabileceğini anımsatan uzman doktor, "Pregnenolon seviyesindeki düşüşün tek başına spesifik bir klinik hastalığa sebep olduğunu gösteren yeterli bilimsel veri mevcut değildir. Dolayısıyla unutkanlık sorunu çeken bireylerin, bilinçsizce hormon takviyesi kullanmak yerine ilk olarak asıl sebebi tespit ettirmeleri şarttır" sözlerini kaydetti.
REÇETESİZ SATILIYOR AMA...
Pregnenolonun bazı pazarlarda reçetesiz takviye olarak satışa sunulması, kullanıcıların bu maddeyi sıradan bir vitamin gibi değerlendirmesine neden olabiliyor. Ancak uzmanlara göre hormon üretiminde rol oynayan bu tür maddelerin kontrolsüz kullanılması çeşitli sağlık sorunlarını beraberinde getirebilir. Prof. Dr. Kuzu, dışarıdan alınan pregnenolonun vücutta farklı metabolik süreçlere katılabileceğini, ancak hangi hormonlara ne miktarda dönüşeceğinin kişiden kişiye değişebileceğini söyledi. Kontrolsüz kullanımın akne, ciltte yağlanma, istenmeyen tüylenme, uyku bozuklukları, duygu durum değişiklikleri ve adet düzensizlikleri gibi sorunlara neden olabileceğini belirtti. Özellikle uzun süreli kullanımın güvenliliğine ilişkin yeterli bilimsel veri bulunmadığına dikkat çeken Prof. Dr. Kuzu, hormon duyarlı kanserler konusunda da önemli bir uyarıda bulundu.
"Östrojen ve androjen gibi hormonlara duyarlı bazı kanser türlerinde hormonal etkiler önem taşır. Bu nedenle hormon öncülerinin bilinçsiz kullanımı, özellikle hormon duyarlı kanser öyküsü bulunan kişilerde sakıncalı olabilir" diyen Prof. Dr. İdris Kuzu, pregnenolon takviyesinin doğrudan kanser başlattığını veya henüz tanı konulmamış bir tümörü tetiklediğini gösteren yeterli insan verisinin bulunmadığını da sözlerine ekledi. Ancak bunun ürünün kanser açısından tamamen risksiz olduğu anlamına gelmediğini vurguladı. Pregnenolonun en çok merak edilen etkilerinden biri de beyin sağlığı üzerindeki olası rolü. Bazı araştırmalarda sinir hücreleri arasındaki iletişimi etkileyebilen nörosteroidlerin hafıza, öğrenme ve dikkat süreçleriyle ilişkili olduğu gösteriliyor. Bu durum, pregnenolonun Alzheimer ve Demans gibi hastalıklara karşı koruyucu olup olamayacağı sorusunu gündeme getiriyor. Prof. Dr. Kuzu, pregnenolon ve bazı türevlerinin GABA ve glutamat gibi nörotransmitter sistemleri üzerinde etkilerinin araştırıldığını belirterek deneysel çalışmalarda çeşitli sonuçlar elde edildiğini söyledi. Ancak insanlarda yapılan çalışmaların henüz sağlıklı bireylerde hafızayı güçlendirdiğini veya bilişsel performansı artırdığını kanıtlamaya yeterli olmadığını ifade etti.
Pregnenolonun gelecekte yaşlanma karşıtı uygulamalarda daha fazla kullanılıp kullanılmayacağı da tartışılan konular arasında yer alıyor. Özellikle hormon metabolizması ve nörosteroidler üzerine yürütülen araştırmalar, bu molekülün tıptaki geleceğine yönelik beklentileri artırıyor. Ancak Prof. Dr. İdris Kuzu'ya göre bir maddenin popüler olması, gelecekte etkili ve güvenilir bir tedaviye dönüşeceği anlamına gelmiyor. Pregnenolonun önümüzdeki yıllarda nörolojik hastalıklar, nörosteroid araştırmaları ve hormon metabolizması alanlarında incelenmeye devam edebileceğini belirten uzman, yaşlanma karşıtı uygulamaların vazgeçilmez bir parçası hâline geleceğini söylemek için henüz erken olduğunu ifade etti. Uzun dönem güvenlilik verileri ve klinik araştırmaların sonuçlarına bağlı olarak kullanımının gelecekte daha sıkı düzenlemelere ve tıbbi denetime tabi tutulabileceğini belirten Prof. Dr. Kuzu, hormon sistemini etkileyen ürünlerin sıradan vitamin veya mineral takviyeleriyle aynı şekilde değerlendirilmemesi gerektiğinin altını çizdi. "Bir hormonun vücutta önemli bir göreve sahip olması, dışarıdan alınmasının sağlığı iyileştireceği anlamına gelmez" diyen Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. İdris Kuzu, sözlerini şu uyarıyla tamamladı: "Hormon sisteminde önemli olan yalnızca miktar değil, doğru hormonun doğru dokuda, doğru zamanda ve doğru düzeyde üretilmesidir."
Sende Yorum yap