Dünyanın atardamarları
“Deniz güvenliği olmadan küresel güvenlik olamaz”
-BM Genel Sekreteri Antonio Guterres
Ulaşım ile ilgili yabancı dillerden Türkçe’ye geçmiş çoğu sözcük denizcilik kökenlidir. Örneğin uçağa “boarding pass” ile bineriz. Bir ürünü uçakla kargolarız ve buna “shipping” deriz. Denizler, okyanuslar dünyanın damarlarıysa, denizcilik ve lojistik sektörü de bu damarlarda akan kandır. Deniz trafiğinin kilit geçiş noktalarından biri Hürmüz Boğazı’ndan geçişlerin durma noktasına gelmesi dünyayı olumsuz etkiledi; petrol fiyatları kısa sürede yükseldi. İran sadece Çin Yuan’ı ile ticaret yapan sınırlı sayıda geminin boğazdan geçmesine izin veriyor. Normalde dünya petrol ticaretinin yüzde 20’sinin geçtiği boğazın neredeyse kullanılamıyor hale gelmesi doğal olarak ciddi sorun teşkil ediyor. Dün ABD İran’ın ihracatının yüzde 90’ının geçtiği Hark Adası’nı vurduğunu açıkladı, ancak şimdilik adadaki petrol altyapısına dokunmadıklarını Başkan Trump belirtti. İran adaya saldırıldığı taktirde tüm itidali bırakacağını söylemişti. Savaşta bile enerji ticaretinin sekteye uğramaması önemlidir. Hükümeti, devlet başkanını ortadan kaldırmak ile bir ülkede hayat tamamen durmuyor ancak damarlarda akan kan kesilirse o zaman ülke tamamen çöker. Şu an için bu kimsenin yararına olmaz.
■ “Türkiye transit lojistik merkezi olabilir”
Hürmüz Boğazı’ndaki sorun nasıl aşılabilir diye düz mantık düşünürken aklımdan neden karadan boğaz bypass edilmiyor fikri geçti. Biraz araştırdım ve sadece bir gemideki kargo için yüzlerce tırın gerekli olduğunu öğrenince tümdengelim yöntemini bu seferlik terk ederek daha ampirik bir yöntem izlemeye karar verdim. İşin uzmanına danıştım. Denizcilik mezunu, yıllardır lojistik sektöründe çalışmış, şu an dünyanın lider lojistik firmalarından Kuehne+Nagel’de Entegre Lojistik Müdürü olarak görev yapan yakın dostum Yiğit Türkdal konuyla ilgili aydınlatıcı bilgiler sundu:
“Petrol fiyatlarındaki artıştan dolayı deniz, hava ve kara taşımacılığında yakıt maliyetleri ciddi şekilde etkileniyor. Buna ilave olarak savaş bölgelerinde, özellikle Basra Körfezi, Umman Denizi, Kızıldeniz hattında “war risk insurance” (savaş riski sigortası) devreye giriyor. Kapasite problemlerinden dolayı bu bölgelerde uçak ve gemilerde yer bulmak bir mücadele haline geldi. Genel bir değerlendirme ile navlun, yakıt ve sigorta maliyetlerindeki artış ve sınırlı kapasite sebebiyle tedarik zincirlerinde gecikmeler kaçınılmazdır.”
Peki Türkiye özelinde durum nasıl olur diye sorduğumda Türkdal konumu dolayısıyla Türkiye’nin bir transit lojistik merkezi olarak kullanabileceğine dikkati çekti. Türkiye’deki limanların öneminin artacağını, ayrıca hava kargo taşımacılığında Orta Doğu yerine Türkiye’nin aktarma merkezi olabileceğini ifade etti.
■ Süveyş krizi İngiltere ve Fransa’yı süper güç statüsünden çıkarmıştı
Hürmüz Boğazı dışında dünyadaki diğer kilit noktalar(Panama, Süveyş, Türkiye’deki boğazlar) şimdi daha çok önem kazanmış durumdalar. Yakın tarihte bu noktaların ne denli önemli olduğunun en çarpıcı örneği 1956’daki Süveyş Krizi’dir. Akdeniz ile Kızıldeniz’i bağlayan bu ticaret yolundan Avrupa petrolünün büyük kısmı taşınıyordu. 19. Yüzyıldan beri İngiltere ve Fransa kontrolünde bulunan kanal 1956’de Mısır’ın devrimci lideri Nasır tarafından millileştirildi. İngiltere ve Fransa İsrail ile gizli bir anlaşma yaptılar: İsrail Sina Yarımadası’nı işgal edecek, tarafları ayırma bahanesiyle İngiltere ile Fransa kanala müdahale edeceklerdi. Ancak planlandığı gibi olmadı. ABD ve SSCB savaşa karşı çıktılar. İngiltere Başbakanı Anthony Eden kısa süre sonra koltuğunu kaybetti. Avrupa’nın küresel gücü artık eskisi gibi olmayacaktı.
■ Y Raporu
Ulaşım temasından devam edelim. Yeni trafik düzenlemeleri büyük infial yaratmaya devam ediyor. Kafa karışıklığı gidermek için yapılan açıklamalara bakılırsa öyle gözüküyor ki arabalarda çocukluğumdaki müzik kasetlerine geri dönülecek. Fabrika çıkışlı kocaman ekranların serbest, ancak daha sonra takılan multimedya ekranların yasak olması konusu gerçekten pek mantıklı değil. 15-20 yıl önceki kasetli orijinal teypleri bulup mu taktıracak vatandaş diye sormadan edemiyorum.
Categories: Dünyanın atardamarları
Sende Yorum yap