‘Uluslararası Sıfır Atık Günü’ Türkiye’de başladı küresel çevre hareketine dönüştü
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi, Birleşmiş Milletler (BM) Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı Emine Erdoğan’ın himayelerinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca 2017’de başlatılan “Sıfır Atık Projesi”, BM Genel Kurulu’nun Aralık 2022’de 30 Mart’ı “Uluslararası Sıfır Atık Günü” ilan etme kararıyla küresel bir çevre hareketine dönüştü. Türkiye 2017’den bu yana Sıfır Atık Hareketi ile hem ekonomisine hem de geleceğine yatırım yaptı. Bu süreçte 90 milyon ton atık dönüştürülerek ekonomiye geri kazandırıldı. Toplanan atıklardan 54 milyon hanenin 1 yıllık elektrik ihtiyacına eşdeğer 270 milyar kilovatsaat enerji tasarrufu, İstanbul’un 2 yıllık su tüketimine eşdeğer 2 trilyon litre su tasarrufu, Türkiye’deki tüm araçların 1 yıllık yakıt tüketiminden daha fazlasına eşdeğer 60 milyar litre petrol tasarrufu edildi. Ayrıca, projeyle Türkiye’deki ormanların yüzde 7’sine denk gelen 613 milyon ağacın kesilmesi önlendi ve yaklaşık 36 milyon aracın yıllık karbon salımına eşdeğer 180 milyon ton sera gazı salımının da önüne geçildi. BM nezdinde kutlanan 30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü’nün bu yılki ana başlıkları gıda israfı, Türkiye’nin COP31 Başkanlığı ve ev sahipliği süreci olacak.
“Sıfır Atık” projesi, sürdürülebilir kalkınma ilkeleri çerçevesinde atıkları kontrol altına alma, gelecek nesillere temiz ve yaşanabilir dünya bırakma amacını taşıyor.
Emine Erdoğan ve Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres.
GIDA İSRAFIBU YILINANA BAŞLIĞI OLACAK
2022’de BM Genel Kurulu’nda yapılan oylamada 30 Mart, “Uluslararası Sıfır Atık Günü” ilan edilmişti. Geçtiğimiz yıl 30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü’nde “Yeterince Var” sloganı ile farkındalık programları düzenlenmiş; 81 ilde ve yurt dışı temsilciliklerde “Moda ve Tekstilde Sıfır Atığa Doğru” teması kapsamında geri dönüşüm ve sürdürülebilir moda uygulamaları ile ilgili etkinler yapılmıştı. Bu yıl ise BM’deki Uluslararası Sıfır Atık Günü etkinliklerinde ana başlıklar gıda israfı, Türkiye’nin COP31 Başkanlığıve ev sahipliği süreci olacak.
30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü BM New York Genel Merkezi başta olmak üzere BM Cenevre Daimi Temsilciliği, BM Nairobi Daimi Temsilciliği, UNESCO Daimi Temsilciliği, OECD Paris Daimi Temsilciliği, Brüksel Daimi Temsilciliği, FAO Roma Büyükelçiliği, UNODC Daimi Temsilciliği, Kosova Daimi Temsilciliği, Berlin Daimi Temsilciliği, Brezilya Daimi Temsilciliği, Londra Daimi Temsilciliği, Bakü Daimi Temsilciliği, Viyana Daimi Temsilciliği ve Gaboron Büyükelçiliği’ndeki etkinliklerde kutlanacak.
Projeyle Türkiye’deki ormanların yüzde 7’sine denk gelen 613 milyon ağacın kesilmesi önlendi.
2035’TE YÜZDE 60 GERİ KAZANIM HEDEFİ
Türkiye, projenin başlangıcındanbu yana Sıfır Atık Hareketi ile çevreden enerjiye, sera gazı salınımından depolama alanına kadar pek çok alanda tasarruf sağlayıp hem ekonomiye hem de geleceğe yatırım yaptı. Bugüne kadar 217 bin bina ve yerleşkede Sıfır Atık Yönetim Sistemi’ne geçildi. 2017’de yüzde 13 olan geri kazanım oranı her yıl artırılarak 2024’te yüzde 36,08’e, 2025’de ise yüzde 37,53’e yükseltildi. Türkiye, 2035 yılında geri kazanımoranını yüzde 60’a, 2053 yılında da yüzde 70’e çıkarmayı hedefliyor.
28 MİLYON KİŞİYE ‘SIFIR ATIK’ EĞİTİMİ
Sıfır Atık girişimleri konusundaki deneyim paylaşımını arttırmak amacıyla, Basel Sözleşmesi Asya ve Pasifik Bölgesel Merkezi tarafından 2022 yılında kurulan Uluslararası Sıfır Atık Şehir Ağına Türkiye’den 20 belediye dahil edildi. Küresel Çevre Fonu tarafından desteklenen ve Bakanlık koordinasyonunda BM Kalkınma Programı tarafından yürütülen Kirliliğe Karşı Sıfır Atığa Geçiş Girişimi Projesi Kocaeli’nde başlatıldı.
Kadın üreticiye destek
UNDP İşbirliği ile Kadınların Plastiksiz Hareketine Destek, Belediyeler ve Kadın Kooperatifleriyle İşbirliği Sağlayarak Plastik Kullanımının Azaltılması Projesi’nin nisan ayında başlatılması planlanıyor. Proje kapsamında tek kullanımlık plastiklerin azaltılması, döngüsel ekonominin geliştirilmesi, yerel geçim kaynaklarının desteklenmesi, kadın kooperatiflerinin ve kadın üreticilerin güçlendirilmesi hedefleniyor.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve MEB arasındaki Sıfır Atık protokolüyle okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve lise seviyesine göre ayrı öğretim programı oluşturuldu.Sıfır Atık Eğitim Portalı ile 1 milyon 134 bin 500 çocuğa erişim sağlandı. Basketbol kulüplerine Sıfır Atık belgesinin alınması sağlandı. Bakanlık, MEB ve TOBBişbirliğiyle okullar ile sanayi sektörünün Sıfır Atık yaklaşımı doğrultusunda ortak hareket etmesinin sağlanması amaçlandı. Ayrıca bakanlık ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı sıfır atık işbirliği protokolü kapsamında 81 ildeki 7 bin 200 VEFA çalışanlarına ve 2500 ADEM VE SODAM koordinatörlerine yönelik Sıfır Atık eğitimleri verildi, hanelerde uygulanmasının alt yapısı oluşturuldu. Bakanlık ile Milli Savunma Bakanlığı Sıfır Atık işbirliği protokolü kapsamında er-erbaş ve Sıfır Atık koordinatörlerine bölgesel Sıfır Atık eğitimi verildi. Eğitim olarak 28 milyon kişiye ulaşıldı.
131 ülkeden 438 bin gönüllü
131 ülkeden 438 binin üzerinde sıfır atık gönüllüsü, çevrim içi platform üzerinden iyi niyet beyanını imzalayarak harekete destek verdi. 50’den fazla lider eşi, uluslararası kuruluşların üst düzey temsilcileri ve yabancı bakanlar da Küresel Sıfır Atık İyi Niyet Beyanı’nı imzaladı. Farklı kültürlerden insanlar, “https://zerowastecommitment.com” üzerinden beyanı okuyup imza attı. Belgeyi çevrim içi imzalayan sıfır atık gönüllüleri, kimlik bilgilerinin yer aldığı sertifikayı da indirebiliyor.
Yönetmelik taslağı hazır
Sıfır Atık Hareketi kapsamında Depozito Yönetim Sistemi’yle içecek ambalajlarının dönüşümünü teşvik eden Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, tarihi bir adımı daha hayata geçiriyor. Bakanlık tek kullanımlık plastik ürünlerin kullanımdan kaldırılması için yeni yönetmelik taslağını görüşe açacak. Yönetmeliğin bu yılyürürlüğe girmesi bekleniyor. Bu kapsamda plastik çatal, bıçak, kaşık, polistirenden (EPS-köpük) gıda kapları gibi tek kullanımlık plastik ürünlerin piyasaya arzına son verilecek. Bu sayede yıllık 1,5 milyon ton karbondioksite eş değer karbon salımı engellenecek ve yaklaşık 1,5 milyar liralık atık yönetim maliyetinden tasarruf edilecek.
Denizler 23 bin kamyon dolusu çöpten kurtarıldı
Sıfır Atık Projesi kapsamında Emine Erdoğan’ın himayelerinde “Sıfır Atık Mavi” Hareketi, 10 Haziran 2019’da başlatıldı. Bu kapsamda Deniz Çöpleri İl Eylem Planlarının Hazırlanması ve Uygulanması Genelgesi ile 28 kıyı ilinde deniz çöpleri toplanırken, bilinçlendirme faaliyetleri yaygınlaştırıldı. 2020-2024 yılları arasında “1,5 Yıllık Eylem Planları”, 2025-2029 yılları arasında“2,5 Yıllık Deniz Çöpleri İl Eylem Planları” uygulandı. 64 atık alım gemisi, 183 atık kabul tesisi aracılığıyla 348 kıyı tesisinde atık alım hizmeti veriliyor. Bu yıl 325 bin tondan fazla deniz çöpü bertaraf edildi. Denizler 23 bin kamyon dolusu çöpten kurtarıldı. Türkiye, 2025’te 577 mavi bayraklı plajla dünyada üçüncü sırada yer aldı.
EKONOMİYE 365 MİLYAR TL KATKI YAPTI
2017’den 2025 yılı sonuna kadar geçen süreçte, 36,1 milyon ton kağıt-karton, 10,2 milyon ton plastik, 3,5 milyon ton cam, 9,6 milyon ton metal ile 30,6 milyon ton organik ve diğer geri kazanılabilir atık olmak üzere toplam 90 milyon ton atık, Bakanlıktan çevre lisansı alan işletmelerce işlenerek geri dönüştürüldü ve ülke ekonomisine 365 milyar lira katkı sağlandı. Toplanan atıklardan 54 milyon hanenin 1 yıllık elektrik ihtiyacına eşdeğer 270 milyar kilovatsaat enerji tasarrufu, İstanbul’un 2 yıllık su tüketimine eşdeğer 2 trilyon litre su tasarrufu, Türkiye’deki tüm araçların 1 yıllık yakıt tüketiminden daha fazlasına eşdeğer 60 milyar litre petrol tasarrufu, yaklaşık 55 bin futbol sahası büyüklüğünde bir alan atık depolama yeri tasarrufu edildi. Ayrıca, projeyle Türkiye’deki ormanların yüzde 7’sine denk gelen 613 milyon ağacın kesilmesi önlendi ve yaklaşık 36 milyon aracın yıllık karbon salımına eşdeğer 180 milyon ton sera gazı salımının da önüne geçildi.
53 ilde kullanımda
Sıfır Atık Hareketi’nin en kritik aşamalarından biri olan Depozito Yönetim Sistemi, Ocak 2025’te Sakarya’da hayata geçirilen pilot uygulamanın ardından bugün itibarıyla 53 ilde kullanımda. Şehirlerin farklı noktalarına yerleştirilen 834 adet depozito iade makinesi sayesinde ambalaj atıkları kaynağında ayrı toplanıyor. Verilere göre, 13 Mart itibarıyla sisteme kayıtlı kullanıcı sayısı 117 bine yükseldi. Bugüne kadar iade edilen ambalaj sayısı 12,5 milyonu aştı, toplanan ambalajların yüzde 64’ünü PET, yüzde 31’ini cam, yüzde 5’ini ise alüminyum oluşturdu. Geri dönüşüme kazandırılan yaklaşık 200 ton PET, 504 ton cam ve 11 ton alüminyumdan yaklaşık 3 milyon lira doğrudan hammadde geliri elde edildi. Sistem ekonomik gelir üretmenin yanı sıra enerji tasarrufu, ithalatın azaltılması ve yeni istihdam alanlarının oluşmasına da zemin hazırlıyor. Türkiye Çevre Ajansı, sistemin ülke genelinde yaygınlaştırılmasıyla birlikte 25 milyar ambalajın geri dönüşüm zincirine dahil edilmesini hedefliyor. 25 milyar ambalajın sisteme kazandırılmasıyla ekonomiye yaklaşık 5,8 milyar lira tutarında doğrudan katkı sağlanması öngörülüyor.
Bu gidişe ‘dur’ diyelim
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan, 30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü dolayısıyla NSosyal hesabından paylaşımda bulundu. Emine Erdoğan, “Dünyada her yıl, 5.8 trilyon tabak yemeğe eş değer 2.3 milyar ton gıda tüketilmeden kaybediliyor. Bu gidişata hep birlikte ‘dur!’ diyelim” ifadesini kullandı.
Emine Erdoğan, New York’taki Türkevi’nin terasında 15 ülke liderinin eşiyle bir araya gelmişti.
Categories: ‘Uluslararası Sıfır Atık Günü’ Türkiye’de başladı küresel çevre hareketine dönüştü
Sende Yorum yap