Hassas ateşkes
ABD ve İran’ın Hürmüz Boğazı’nın gemi geçişine açılması şartıyla iki haftalık bir ateşkes anlaşmasına varmaları tüm dünyanın nefes almasını sağlarken, ateşkesin sonunda nihai bir anlaşmaya varılıp varılamayacağını önümüzdeki günler gösterecek. ‘Hassas bir ateşkes’ olarak değerlendirilen durum hem Amerikan yönetimini hem de İran’daki rejimi rahatlatırken, iki tarafın da bunu bir zafer olarak tanımlamaları dikkat çekiyor.
ABD Başkanı Donald Trump ülkesinin savaşta “tam ve kesin bir zafer” kazandığına dair hiçbir şüphe olmadığını söyledi. “ABD çok verimli olacağına karar verdiğimiz bir rejim değişikliğinden geçtiğini değerlendirdiğimiz İran ile yakın çalışacaktır” ifadelerini kullanan Trump, “Uranyum zenginleştirme olmayacak” dedi ve gömülü nükleer malzemeleri “kazıp çıkaracaklarını” söyledi.
‘Altın çağ başlayabilir’
Trump, Hürmüz Boğazı’ndaki trafik yoğunluğunu düzenlemeye yardımcı olacaklarını ve pek çok olumlu adım atılacağını ifade ederek, “Dünya için harika bir gün... İran bunun olmasını istiyor, artık bıkmış durumda... Tıpkı ABD’de olduğu gibi, Ortadoğu da altın çağını yaşayabilir!” ifadesini kullandı.
Trump, İran’ın ABD ve İsrail’e 10 maddelik bir plan sunduğunu söylerken, İran devlet televizyonuna göre bu planda, İran’a tazminat ödenmesi gibi istekler de var. 10 maddelik teklifin müzakereler için “müzakere edilebilir bir temel” olduğunu belirten Trump, geçmişteki anlaşmazlık başlıklarının büyük bölümünde uzlaşı sağlandığını kaydetti. Trump, İran ile gümrük vergileri ve yaptırımların hafifletilmesi konusunda görüştüklerini ve görüşmeyi sürdüreceklerini bildirdi. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth ise, İran ile “gerçek bir barış şansımız var” dedi.
10 maddelik öneri
İran yönetimi ise, ABD ve İsrail ile savaşı sonlandırmak için Pakistan’da yürütülecek müzakerelerin 15 günlük ateşkes süreci içerisinde neticelendirilmesini hedeflediğini duyurdu. İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi’nin yayımladığı açıklamada, ülkenin bu savaşta hedeflerinin neredeyse tamamına ulaştığı ve “düşmanın tarihi bir başarısızlıkla karşı karşıya olduğu” ifade ediliyor. İran’ın sunduğu 10 maddelik öneride uranyum zenginleştirme hakkının tanınması, tüm yaptırımların kaldırılması ve gelecekteki saldırılara karşı güvenceler ve Lübnan dahil bölgedeki savaşların durdurulması da yer alıyor. İran’dan yapılan açıklamada iki ülke arasındaki müzakereleri Pakistan’da yapılacağı doğrulandı. İran basınındaki haberlerde ateşkesi dini lideri Mücteba Hamaney’in de onayladığı ifade edildi.
Öte yandan İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, 10 maddelik önerinin 3 temel maddesinin ihlal edildiğini belirterek, “Karşılıklı ateşkes veya müzakerelerin bir anlamı yok” dedi. Kalibaf, ‘ateşkesin Lübnan’ı kapsadığı’, ‘İran hava sahasının ihlali’ ve ‘uranyum zenginleştirme hakkı’ maddelerinin ihlal edildiğini savundu. Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt ise Lübnan’ın, ateşkes anlaşmasına dahil olmadığını açıkladı.
Birçok ülke, Birleşmiş Milletler (BM) ve Avrupa Birliği (AB), ABD-İran arasında sağlanan ve İsrail’i de kapsayan geçici ateşkesi memnuniyetle karşıladıklarını bildirdi.
İsrail’den katliam: 254 ölü 1165 yaralı! Lübnan için tam bir belirsizlik
Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ise iki haftalık ateşkesin, Lübnan ve diğer bölgelerde de yürürlüğe girdiğini bildirirken, İsrail Başbakanlık Ofisi, ateşkesin desteklendiği ancak bunun Lübnan’da geçerli olmadığını öne sürdü. İsrail ordusu, İran’a yönelik saldırıları durdurduğunu ancak Lübnan’daki operasyonlarını sürdüreceğini açıkladı. Nitekim dün sabah, Lübnan’ın güneyindeki Sur ve Nebatiye bölgelerinin yanı sıra Beyrut’a hava saldırıları düzenledi. İsrail’in eş zamanlı saldırılarında 254 kişinin hayatını kaybettiği, 1165 kişinin yaralandığı açıklanırken, Lübnan’da 1 günlük yas ilan edildi.
Ankara’dan kınama
Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, “İsrail’in Lübnan’a yönelik yoğunlaşan ve çok sayıda can kaybına yol açan saldırılarını en güçlü biçimde kınıyoruz. İsrail’in Lübnan’ı işgalinin sonlandırılması ve sivillerin korunması amacıyla uluslararası toplumun bir an evvel harekete geçmesi gerekmektedir” denildi.
İran’dan Kalibaf ABD’den Vance
ABD/İsrail-İran Savaşı’nın başlangıcından bu yana Washington ile Tahran arasında ilk yüz yüze müzakerelerin, 10 ya da 11 Nisan’da İslamabad’da yapılması bekleniyor. İran tarih olarak 10 Nisan’ı, Beyaz Saray ise 11 Nisan’ı işaret etti. İran adına Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, ABD adına ise Başkan Yardımcısı JD Vance’in Pakistan’daki görüşmeye katılacağı ifade edildi. Pakistan Başbakanı Şerif taraflar arasındaki müzakereleri ilerletmek üzere ülkelerin heyetlerini İslamabad’a davet ettiğini açıklamıştı.
Saldırılar gözlemlendi
Ateşkese rağmen dün Körfez’in bazı noktalarında saldırılar gerçekleşti. Ateşkes ilan edildiğinden beri Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt ve İran’ın güneyindeki bir petrol rafinerisinde saldırıların devam ettiği yönünde haberler geldi. Nitekim İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun açıklamasında, temkinli olunacağı ifade edilirken, “Düşman her zaman hileden yana olmuştur ve onun vaatlerine güvenmiyoruz, herhangi bir saldırıya daha yüksek bir seviyede karşılık vereceğiz” denildi. İsrail ordusu ise, gece saatlerinde İran’ın füze fırlatma kapasitesine zarar vermek için bir dizi hava saldırısı gerçekleştirildiğini, ancak daha sonra siyasi kademeden gelen talimatlara uygun olarak İran’a karşı ateşkes durumuna geçildiğini açıkladı.
İsrail’de rahatsızlık artıyor
Ateşkes kararı İsrail’de hem muhafazakar hem de muhalif kesimlerde tepki yarattı. Muhalifler anlaşmadan dolayı Binyamin Netanyahu yönetimini hedef alırken, muhafazakâr kesim de Trump’ı eleştiri yağmuruna tuttu. Muhalefet lideri Yair Lapid, Netanyahu’yu,ateşkes kapsamında İsrail’in taleplerini güvence altına alamamakla suçladı. Yair Golan ise, “Nükleer program yok edilmedi, balistik tehdit devam ediyor, rejim yerinde duruyor ve bu savaştan daha da güçlenerek çıktı” ifadelerini kullandı. Muhafazakar Avigdor Liberman da, “İran ile ateşkesin Ayetullah rejimine bir mola ve yeniden toparlanma zamanı vereceği” uyarısında bulundu. Netanyahu’nun koalisyonu içerisinde ise eleştiriler ABD Başkanı Trump’a yöneldi. İsrail basınına konuşan üst düzey bir İsrailli yetkili, Trump’ın ateşkes konusundaki kararından “son anda haberdar edildiklerini” söyledi.
‘Ateşkesi memnuniyetle karşılıyoruz’
Türkiye Basın Federasyonu tarafından yapılan organizasyonda Suudi Arabistan’ın Ankara Büyükelçisi Fahad bin Assaad bin Abdulkareem Abualnasr bir grup medya temsilcisinin sorularını yanıtladı. Ülkesi ile Türkiye arasındaki ilişkilerin seyrini değerlendiren Büyükelçi Abualnasr, “Suudi Arabistan ile Türkiye arasındaki ilişkiler, mevcut dönemde her iki ülke liderliğinin bu ilişkileri daha geniş ve daha sağlam seviyelere taşımaya yönelik kararlılığını yansıtan nitelikli ve hızlı bir gelişim süreci yaşamaktadır” dedi. Ateşkes anlaşmasına ilişkin de Büyükelçi Abualnasr, “Suudi Arabistan Krallığı Hükümeti ABD ile İran arasındaki ateşkes anlaşmasını memnuniyetle karşılamakta ve bunun kalıcı ve sürdürülebilir olmasını temenni etmektedir” açıklamasını yaptı. Krallığın, bölgede bazı ülkeleri hedef alan son İran saldırılarına yönelik tutumuna dair ise, “Suudi Arabistan, bu haksız İran saldırılarını güçlü biçimde kınamakta; bunları devletlerin egemenliğine yönelik kabul edilemez bir ihlal olarak değerlendirmektedir” dedi. / ANKARA Milliyet
Sende Yorum yap