Huzursuz bağırsak mı, kanser belirtisi mi? ‘Alarm belirtileri var: Ciddiye alınmalı’
Betül Topaklı / Milliyet.com.tr -Fiziksel belirtileri kadar psikolojik ve sosyal etkileriyle de milyonlarca insanın yaşam kalitesini etkileyen İrritabl Bağırsak Sendromu (İBS), Türkiye’de her 6 kişiden birinde görülüyor. Hastalık; günlük hayatı, iş performansını ve sosyal aktiviteleri ciddi oranda kısıtlarken, hastalar sürekli tuvalet arama endişesi, beslenme kısıtlamaları ve utanç hissi nedeniyle sosyal izolasyon, depresyon ve anksiyete riskiyle karşı karşıya kalabiliyor. Peki, İrritabl Bağırsak Sendromu (İBS) nedir ve diğer bağırsak hastalıklarından nasıl ayrılır? İrritabl Bağırsak Sendromu’nun bağırsakların yapısal bir bozukluğu olmaksızın, işlevsel olarak hassas ve aşırı tepkili çalıştığı kronik bir durum olduğunu söyleyen Gastroenteroloji Uzmanı Prof. Dr. A. Emre Yıldırım, “Yani bağırsaklarınızın içinde bir yara, iltihap veya yapısal bir sorun yoktur ancak çalışma düzeni bozulmuştur. Bunu şöyle düşünebiliriz: Bir orkestrada tüm enstrümanlar yerli yerinde duruyor ama orkestra şefi (beyin-bağırsak aksı) notaları yanlış yorumladığı için ortaya uyumsuz bir melodi çıkıyor. Halk arasında sıkça kullanılan ‘Huzursuz Bağırsak Sendromu’ tabiri de bu durumu çok güzel özetler. İltihabi Bağırsak Hastalıkları (İBH) olan Crohn hastalığı veya Ülseratif Kolit gibi durumlardan temel farkı ise, İBS'de bağırsaklarda herhangi bir iltihap veya doku hasarı olmamasıdır. İBH'de bağırsak duvarında ciddi iltihaplanmalar ve yaralar görülürken, İBS'de bu tür fiziksel bulgulara rastlanmaz” dedi.
‘KARNIYARIK OTU SEMPTOMLARI HAFİFLETİYOR’
Karnıyarık otunun (psyllium husk), İBS semptomlarının yönetiminde oldukça etkili olabilen doğal bir lif kaynağı olduğunu aktaran Prof. Dr. A. Emre Yıldırım, “Hem kabızlık hem de ishal tipi İBS'de fayda sağlayabilir. Suyu emerek dışkının hacmini artırır ve kıvamını düzenler. Kabızlıkta dışkının daha kolay geçmesini sağlarken, ishalde dışkıyı katılaştırarak sıklığını azaltır. Ayrıca, prebiyotik etkisi sayesinde bağırsaklardaki faydalı bakterilerin çoğalmasına da yardımcı olur. Diğer liflerin aksine fazla fermente olmadığı için gaz yapma riski daha düşüktür. Dozaj ve kullanım şekli kişiye özel ayarlanmalıdır. Mutlaka bol su ile alınmalı, düşük dozla başlanarak kademeli artırılmalıdır. Aksi halde yetersiz sıvı alımı bağırsak sorunlarına yol açabilir. Özellikle kronik hastalığı olanlar veya düzenli ilaç kullananlar için, psyllium kullanımı öncesinde gastroenteroloji hekim görüşü almak en güvenli yaklaşım olmalıdır” uyarısında bulundu.
‘RUHSAL DURUMLA ARASINDA GÜÇLÜ BİR BAĞ VAR’
“İBS ve ruhsal durum arasında çok güçlü bir ilişki var” diyen Prof. Dr. A. Emre Yıldırım, “Kulağa çok iddialı gelse de bağırsaklarımız, genellikle ‘ikinci beyin’ olarak adlandırılır. Çünkü beyinle sürekli iletişim halindedir ve mutluluk hormonu olarak tanımlanan serotonin gibi birçok nörotransmitterin yüzde 95 gibi büyük bir kısmı bağırsaklarda üretilir. Bağırsaklar ruhun aynasıdır. Stres, anksiyete ve depresyon, beyin-bağırsak aksını etkileyerek İBS semptomlarını tetikleyebilir veya kötüleştirebilir. Tersine, İBS semptomlarının yarattığı rahatsızlık ve belirsizlik de anksiyete ve depresyonu artırabilir. Bu bir kısır döngüdür: Stres bağırsakları huzursuz eder, huzursuz bağırsaklar stresi artırır. Bu nedenle, İBS tedavisinde sadece bağırsaklara değil, ruhsal sağlığa da odaklanmak büyük önem taşır. Meditasyon, yoga, düzenli egzersiz ve gerekirse psikolojik destek, bu döngüyü kırmada yardımcı olabilir” bilgilerini paylaştı.
‘ŞİKAYETLERİ KANSERLE KARIŞABİLİYOR’
Hastaların en büyük endişelerinden birinin de İBS semptomlarının bazen kolon kanseri gibi daha ciddi durumların belirtileriyle örtüşebilmesi olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. A. Emre Yıldırım, “Ancak bazı alarm belirtileri vardır ki bunlar mutlaka ciddiye alınmalı ve bir doktor tarafından değerlendirilmelidir. İBS genellikle genç yaşlarda başlar ve karın ağrısı, şişkinlik ve gaz gibi semptomlar uzun yıllardır benzer şekilde devam eder. Ağrı genellikle dışkılama ile hafifler ve gece uykudan uyandırmaz. Kişide kilo kaybına neden olmazken, dışkıda kan veya kanla karışık mukus görülmez. Ancak 50 yaş ve üzerinde yeni başlayan bağırsak şikayetleri, açıklanamayan kilo kaybı, dışkıda taze kan veya siyah, katran gibi dışkı, gece uykudan uyandıran karın ağrısı, yeni başlayan kansızlık, ailede kolon kanseri öyküsü olması ve dışkılama alışkanlıklarında ani ve kalıcı değişiklikler kanser açısından daha şüpheli olan alarm belirtilerdir. Bu belirtilerinden herhangi biri varsa, vakit kaybetmeden bir gastroenteroloji uzmanına başvurmak hayati önem taşır” uyarısında bulundu.
‘BAĞIRSAKLARINIZ SİZİNLE KONUŞUR’
İBS’nin genellikle tamamen "iyileşen" bir hastalık olarak kabul edilmediğini, daha çok ömür boyu yönetilmesi gereken kronik bir durum olduğunu aktaran Prof. Dr. A. Emre Yıldırım, hastalıktan tamamen korunmanın her zaman mümkün olmasa da, semptomların ortaya çıkma riskini azaltmak ve mevcut semptomları hafifletmek için yapılması gerekenleri şöyle anlattı: “Tıpkı tansiyon veya diyabet gibi, doğru yaşam tarzı değişiklikleri, diyet düzenlemeleri ve stres yönetimi ile semptomlar kontrol altına alınabilir. Amaç, semptomları tetikleyen faktörleri belirlemek ve bunlardan kaçınarak bağırsakları huzurlu tutmaktır. Bu, sürekli bir öğrenme ve adaptasyon sürecidir. Bağırsaklarınızla iyi bir ilişki kurmayı öğrenmek gibi düşünebilirsiniz. Yani neyi sevdiğini, neye kızdığını bilmek ve ona göre davranmak gerekir. Bağırsakların huyuna suyuna gitmek, inatlaşmamak gerekir. Akdeniz tipi beslenmek, lif açısından zengin gıdalar ile bol sebze ve meyve tüketmek, günde en az 8-10 bardak su içmek, düzenli egzersiz yapmak, stresi yönetmek, yeterli ve kaliteli uyumak, alkol ve kanıta dayalı verisi olmayan bitkisel ilaçlardan uzak durmak, gereksiz antibiyotik kullanımından kaçınmak, probiyotik ve prebiyotik takviyeleri ve yiyecek günlüğü tutmak semptomların önüne geçer. Unutmayın, bağırsaklarınız sizinle konuşur. Onu dinlemeyi öğrenmek ve ihtiyaçlarına kulak vermek, İBS ile barışık bir yaşam sürmenin anahtarıdır.”
Sende Yorum yap