Hürmüz açılsa bile etkileri aylar sürecek
İsmail Şahin - ABD ile İran’ın görüşmeler için yeniden masaya oturmaya hazırlandığı belirtiliyor. AP ajansı görüşmelerin yarın yapılabileceğini dile getirirken diğer kaynaklar pazar gününe kadar kesinlikle tarafların masaya oturma eğiliminde olduğunu ifade ediyor.
Tahran yönetimi ABD ve İsrail saldırılarının yol açtığı zararlar için ilk etapta 270 milyar dolarlık tazminat hesaplandığını açıkladı. Tahran ayrıca, saldırılarda rol aldıkları iddiasıyla körfez ülkeleri Suudi Arabistan, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Bahreyn ve Ürdün’den de tazminat talep etti. ABD’nin Hürmüz Boğazı’na uyguladığı ablukaya rağmen yaptırımlı 2 Çin gemisi dün boğazdan geçiş yaptı. Uzmanlar, ablukanın Trump’ı ‘Amerikan zaferi’ olarak sunabileceği bir nihai çözüme yaklaştıracağından şüphe duyduklarını belirtti. Suudi Arabistan’ın da ABD’ye ablukayı sona erdirmesi için baskı yaptığı belirtiliyor.
Kabul görecek anlaşma
Dünya petrol sevkiyatının yüzde 20’sini geçtiği Hürmüz’ün fiziksel olarak açılması, ‘krizin bittiği’ değil, sadece ‘iyileşme sürecinin başladığı’ an olarak kabul ediliyor. Uzmanlara göre mevcut tabloda boğazın kısa vadede tam kapasiteyle açılmasının zor olduğunu, açılsa bile enerji akışının eski seviyelere dönmesinin zaman alacağını vurguluyor. İsrail merkezli Ulusal Güvenlik Araştırmaları Enstitüsü uzmanlarından Danny Citrinowicz, İran’ın geri adım atmasının beklenmediğini belirterek, “Bu adımın küresel ekonomi üzerindeki etkisi İran’dan daha ağır olabilir. ABD’nin İran yönetiminin kabul edeceği bir uzlaşma arayışına yönelmesinin daha dorğu olacağına inanıyorum” değerlendirmesinde bulundu.
Etkisi 6-10 ay sürer
Analistlere göre kriz sadece fiziki akışı değil, fiyatlamaları da kalıcı biçimde etkiliyor. En kötü senaryoda Körfez ve İran’daki enerji altyapısının ciddi zarar görmesi halinde küresel arzın yaklaşık yüzde 25 daralabileceği, petrol fiyatlarının 200 dolar seviyesine kadar çıkabileceği ifade ediliyor. Böyle bir şokun etkilerinin 1 ila 2 yıl, hatta daha uzun sürebileceği belirtiliyor. Daha iyimser senaryoda ise çatışmanın kontrol altına alınması ve boğazın yeniden açılmasıyla arzın birkaç ay içinde toparlanabileceği öngörülüyor. Ancak bu durumda bile petrol fiyatlarının 120 dolar civarında kalması ve en az 6-10 ay yüksek seyretmesi bekleniyor. Petrol ticaretinde halen belirsizlik hakim olduğu için tüccarlar ‘Jeopolitik Risk Primi’ni fiyatlamaya devam ediyor. PMV Oil analisti Tamas Varga’ya göre Brent petrolün yeniden 70 dolarlar seviyesine gelmesinin bir veya iki yıl sürebileceğine dikkat çekti.
Bekleyen gemiler
Basra Körfezi’nde 187 tankerde toplam 172 milyon varil ham petrol ve rafine ürün bulunuyor. Körfezdeki sularda bekleyen ham petrolün yaklaşık yüzde 40’ı Suudi Arabistan, yüzde 30’u Irak, yüzde 19’u Birleşik Arap Emirlikleri, yüzde 16’sı Kuveyt ve yüzde 13’ü İran’a ait. 14 yüklü LNG tankeri de aynı şekilde beklemede. Boğaz bugün açılsa bile yüzlerce tankerin yeniden sıraya girmesi, sigorta işlemlerinin güncellenmesi vs haftalar sürecek. Hürmüz’den çıkan petroller de hemen bir rahatlamaya da yol açmayacak ilk etapta ülkelerin kullandığı stratejik rezerv depoları doldurulacak. Bu da piyasadaki serbest petrol miktarının bir süre daha kısıtlı kalması anlamanı geliyor. LNG terminallerinin çalışma prensibi petrol tankerlerinden daha hantal olduğu için, gaz arzının normale dönmesi petrol akışından çok daha uzun sürecek. Bu durum da artan fiyat avantajı sayesinde ABD’ye kaya gazı satımında büyük bir avantaj sağlamış olacak.
‘Aksaklıklar petrolü zirveye taşıyabilir’
ABD Enerji Bakanı Chris Wright, Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğinde yaşanan aksaklıkların sürmesi nedeniyle petrol fiyatlarının gelecek birkaç hafta içinde zirve yapabileceğini söyledi.
Wright, Semafor World Economy Konferansı kapsamında yaptığı konuşmada, Hürmüz Boğazı’ndaki gerilimin enerji fiyatları üzerine etkisini değerlendirdi.
Wright, “Hürmüz Boğazı’ndan anlamlı gemi trafiği sağlanana kadar enerji fiyatlarının yüksek ve hatta artıyor olduğunu görebiliriz. Petrol fiyatlarının zirve yapması da muhtemelen önümüzdeki birkaç hafta içinde gerçekleşecek” ifadelerini kullandı. Fiyatların düşüşe geçmesinin ise savaşın sona ermesine bağlı olduğunu aktaran Wright, yaz aylarına kadar düşüş görmenin “iddialı” olacağını söyledi.
40 ülke toplanıyor
Fransa ve İngiltere, Hürmüz Boğazı’nda deniz taşımacılığının güvenliğini sağlamak amacıyla ‘savunma odaklı bir misyon’ oluşturmak için cuma günü 40 ülkeyi bir araya getiren bir toplantı düzenleyecek. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve İngiltere Başbakanı Keir Starmer görüşmeye eş başkanlık edecek.
Sende Yorum yap