Her şey arapsaçı
İran’ın bölünmüş siyaseti, ABD Başkanı’nın sürekli değişen açıklamaları derken, İslamabad’da gerçekleşmesi ümit edilen ikinci tur müzakereler belirsizliğe sürüklendi... Tahran heyet göndermeyeceğini, Trump ateşkesi uzattığını söyledi
Pakistan’ın başkenti İslamabad, ABD ile İran arasında savaşın yeniden başlamaması ve diplomasiye şans tanınması için Washington ve Tahran’dan gelecek muhtemel heyetleri ağırlamak için tüm hazırlıklarını yapıp, bekleyişini sürdüredurdun, ABD ve İran’dan yapılan açıklamalar, beklentileri arapsaçına çevirmiş durumda. Nitekim İran görüşmelere katılmayacağını duyururken, ABD Başkanı Donald Trump, normalde bugün bitmiş olması gereken ateşkesi, Pakistan’ın talebiyle uzattığını duyurdu. Bu da işleri biraz daha karmaşıklaştırdı.
ABD ile İran heyetleri, ilk tur müzakereler için 11 Nisan’da yine Pakistan’da bir araya gelmiş, o masa da hiç kolay kurulmamıştı. Yeni tur için müzakereler de, şayet yapılabilirse, şimdiden bir o kadar çetin süreçte gerçekleşecek ve geçecek gibi görünüyor. Dün akşam geç saatlere kadar “masa duruyordu” ancak ne İran ne de ABD tarafı, Pakistan’a, “katılacak delegasyona ilişkin resmi bildirimini” yapmamıştı. Zira dün, gün boyu Tahran’dan gelecek yanıt beklendi.
İran’daki bölünme
İran, ilk turda “Lübnan ateşkese dahil olup olmadığı netleşmeli” koşulunu dayatmıştı. İkinci tur için de “Hürmüz Boğazı’ndaki ABD blokajı”, yaşanan “kilitlenmenin” ana sebeplerinden biriydi. Tahran, bu ablukanın kaldırılmasını ve ondan sonra müzakere yapılmasını talep ederken, ABD Başkanı Donald Trump, “Anlaşma olmadan kalkmaz” demişti.
Pakistan’a ulaşan bilgiler, İran Devrim Muhafızları içinde “sert” bir kesimin savaşın devamı konusunda ısrarcı olduğu, askeri ve sivil kanattan ılımlı kesimin ise “Masaya oturmalıyız” telkinlerinde bulunduğu yönündeydi. Pakistan’da Trump’ın dilinin İran içindeki tartışmaları körükleyebileceği endişesi de hakimdi. Trump’ın sertleşen tonunun, ılımlı kesimin elini zayıflattığı, İran içindeki “Masaya oturmayalım” diyenlerin direnişini körüklediği konuşuldu.
Trump’ın, özellikle “anlaşma olmadan ablukanın kalkmayacağı” yönündeki sözleri, ardından da “Ateşkesi uzatmak istemiyorum... Bombardımana geçmeyi bekliyorum çünkü bu daha iyi bir tavır olurdu” gibi ifadeler kullanması, süreci geri götürdü.
Her ne kadar Pakistan’dan ABD’ye “Tonu düşürün!” mesajları gittiği bilgisi olsa da, ortalık iyiden iyiye gerildi.
Vance’in ipuçları
Arabulucu Pakistan, ateşkesin bitmesine saatler kala, bir yandan İran’ı ikinci tura ikna etmeye çalışırken diğer yandan da ateşkesin uzatılması için taraflara çağrıda bulunuyordu. İran’ın masaya oturması için Rusya ve Çin’in de devrede olduğu belirtiliyordu. İki ülkenin çeşitli vesilelerle, “Müzakerelerde ulaşabilecek en ideal nokta bu, artık masaya oturun!” mesajlarını iletmesi de, İran içindeki dengeler açısından çok hassastı.
Bununla birlikte aslen bir Amerikan teknik heyeti, hafta sonu peyder pey İslamabad’a gelmişti. Geçen hafta içinde bazı İranlı yetkililerin de, Pakistan’da görüşmeler yapmak üzere geldiği de biliniyor. ABD Başkanı Trump, Pazartesi günü “Başkan Yardımcısı J.D. Vance yolda...” deyince, İslamabad hareketlenmişti. Ancak sonradan anlaşıldı ki, aslında kendisi Washington’daydı.
Pakistan’daki planlama ise şu şekildeydi: Tahran’ın kararı netleşince J.D. Vance uçağa binecek, onun uçağı hareket edince de İran heyetinin uçağı kalkacaktı. Ancak bu olmadı. Zira, Amerikan basınında Başkan Yardımcısı’nın dün de Washigton’da kaldığı ve Beyaz Saray’daki programına devam edeceği haberleri yer aldı. Bununla birlikte ABD tarafındaki havanın, “Biz neden İran’ı bekliyoruz ki?” tavrına dönmeye başladığı izlenimi hakimdi.
Birden değişti
Her şey, dün gece geç saatlerde, İran heyetinin müzakerelere gelmeyeceğini açıklamasıyla değişiverdi. İran’ın yarı resmi Tasnim Haber Ajansı, Tahran’ın abluka kalkmadan müzakereler için Pakistan’a heyet göndermeyeceğini, İslamabad yönetimi üzerinden ABD’ye ilettiğini aktardı. ABD Başkanı Trump ise, ateşkesi, süresi dolmasına saatler kala yaptığı açıklamayla uzattığını bildirdi. Bunu Pakistan’ın talebi üzerine yaptığını kaydeden Trump, İran müzakereye ilişkin önerisini sunana ve bunun üzerine yapılan görüşmeler sonlanana kadar ateşkesin uzatılmasını öngördüğünü kaydetti. İran’ın ise, bu uzatmayı tanımadığı, kabul etmediği haberleri yayıldı. Dolayısıyla bakalım bu düğüm nasıl çözülecek.
Sende Yorum yap