Deliliğin içine gönüllü girdi! 72 günde dünyayı yürüdü, akıl hastanesinden tek bir hamlede çıktı

. Yazar - Kimbilir Editör 25 Nisan 2026 Cumartesi

Derleyen: Betül Yasemin Kökbek / Milliyet.com.tr- 19. yüzyılın sonlarında, gazeteciliğin sınırlarını tamamen değiştiren bir isim ortaya çıktı: Elizabeth Jane Cochrane yani bilinen adıyla Nellie Bly! Onu tarihe geçiren şey yalnızca yazdığı haberler değil, gerçeği ortaya çıkarmak için kendi hayatını riske atmasıydı. Özellikle 1887 yılında gerçekleştirdiği sarsıcı gizli görev, onu dünyanın ilk 'araştırmacı gazetecilerinden' biri haline getirdi. Her bakımdan incelendiğinde müthiş bir zeka gerektiren planı bakın neleri değiştirdi...

AKIL HASTANESİNE GİRMEK İÇİN DELİRDİ!

Genç yaşında gazeteciliğe adım atan Bly, dönemin New York’unda kadınların çoğunlukla magazin ve moda sayfalarına sıkıştırıldığı bir meslekte kendine farklı bir yol açmaya niyetliydi. Onu diğerlerinden ayıran şey, haberin peşine doğrudan gitmesi ve olayın içine bizzat karışmasıydı. Bu yaklaşım, daha sonra 'sokak gazeteciliği' ya da 'gizli görev gazeteciliği' olarak anılacak yeni bir tarzın başlangıcı oldu. Bly’nin en büyük kırılma noktası, 1887 yılında gerçekleştirdiği ve daha sonra kitap haline gelen ünlü araştırmasıydı. Genç gazeteci, dönemin New York’unda kadın akıl hastalarının tutulduğu Blackwell’s Island’daki bir akıl hastanesine sızmak için bilinçli olarak 'akıl sağlığını kaybetmiş gibi davranmaya' karar verdi. Amaç, içerideki kötü koşulları ve hastalara yapılan muameleyi ortaya çıkarmak ve onları kurtarmaktı.

Bu planın ilk adımı, bir pansiyonda kendini tuhaf davranışlarla hasta gibi göstermesiydi. Kısa sürede çevresindekiler onun akıl sağlığını kaybettiğine ikna oldu ve polis çağrıldı. Ardından yapılan muayeneler sonucunda doktorlar tarafından akıl hastası olarak değerlendirildi. İşte bu noktada Bly’nin planı geri dönülmez bir hale geldi ve onu gerçekten bir akıl hastanesine gönderdi. Nellie Bly, Blackwell’s Island’a gönderildiğinde karşılaştığı manzara beklediğinden çok daha ağırdı. Soğuk, hijyenik olmayan odalar, yetersiz beslenme, sert muamele ve hastalar arasında yaygın umutsuzluk, onun not defterine tek tek kaydettiği detaylar arasında yer aldı. Daha sonra yazdığına göre birçok hasta aslında akıl hastası değildi; yoksulluk, dil engeli ya da yanlış değerlendirmeler nedeniyle oraya kapatılmış insanlardı.

10 GÜNLÜK GÖZLEMİ KADINLARI KURTARMAYA YETTİ

On gün boyunca içeride kalan Bly, bu süreyi yalnızca bir gözlem değil, aynı zamanda bir dayanıklılık testi olarak da yaşadı. Soğuk banyolar, kötü yemekler ve insanlık dışı koşullar altında geçirdiği bu süre boyunca gözlemlerini hafızasına kazıdı. Çünkü yanında yazı defteri yoktu; her şeyi zihninde tutmak zorundaydı. Hem ruhsal hem de fiziksel olarak zorlandığı bu sıranın ardından, gazetesi New York World’ün müdahalesiyle serbest bırakıldı. Dışarı çıkar çıkmaz ilk yaptığı şey, gördüklerini ayrıntılı şekilde yazıya dökmek oldu. Bu yazılar daha sonra 'Ten Days in a Mad-House (Bir Akıl Hastanesinde 10 Gün)' adıyla yayımlandı ve büyük bir toplumsal etki yarattı.

Bly’nin bu cesur girişimi, onu sadece bir muhabir değil, aynı zamanda gazeteciliğin sınırlarını zorlayan bir figür haline getirdi. Daha sonra dünya turuna çıkarak 72 günde dünyayı dolaşması gibi başka büyük projelere de imza attı ancak onu ölümsüzleştiren şey, gerçeği ortaya çıkarmak için 'delilik rolünü bile üstlenebilecek' kadar ileri gitmesiydi.

Bugün geriye dönüp bakıldığında Nellie Bly, yalnızca bir gazeteci değil; modern araştırmacı gazeteciliğin temellerini atan isim olarak kabul ediliyor. Onun hikâyesi, gerçeğin peşine düşmenin bazen en büyük riskleri göze almak anlamına geldiğini gösteren en çarpıcı örneklerden biri olarak tarihte yerini koruyor.