Bir günde öldürüp, yüzyılda kayboldu! Tüm ülkeyi kasıp kavurdu, terletip hayattan kopardı

. Yazar - Kimbilir Editör 26 Nisan 2026 Pazar

Derleyen: Betül Yasemin Kökbek / Milliyet.com.tr- Çoğu kişi 14. yüzyılın ortalarında Avrupa nüfusunun yüzde 60'ını yok eden Kara Veba'yı duymuştur. Ancak, 'Terleme hastalığı' olarak bilinen ve binlerce insanın hayatını alan bir başka ortaçağ salgını daha vardı. Bu hastalık vebadan çok daha az can almasına rağmen, kurbanlarının 24 saat içinde terleyerek ölmesi nedeniyle kötü bir şöhret kazandı.Takvimler 1485 yılını gösteriyordu o yıllarda İngiltere’de, Tudor hanedanının yeni yeni iktidarını kurmaya çalıştığı bir dönemdi. Halkın gündelik hayatını bir anda altüst eden tuhaf ve ölümcül bir hastalık ortaya çıktı. Tarihi kayıtlara 'Sweating Sickness' olarak geçen bu salgın, sadece tıbbi bir vaka değil, aynı zamanda yüzyıllar boyunca çözülememiş bir gizem olarak da hafızalara yer etti.

YAKALANANLAR BİRKAÇ SAAT İÇİNDE HAYATINI KAYBETTİ

İlk vakalar, dönemin kroniklerinde neredeyse inanılması güç bir hızla ilerleyen bir tabloyla anlatılıyor. Sağlıklı görünen insanlar, herhangi bir uyarı olmadan ani bir titreme ve yoğun bir iç sıcaklık hissiyle yere yığılıyordu. Ardından gelen aşırı terleme nöbetleri, hastalığın en ayırt edici özelliği haline geldi. Bu durum, o dönemin tanıklarının ifadelerinde 'bedenin içeriden yanması' gibi tarif ediliyordu. En çarpıcı olan ise hastalığın süresiydi: birçok kişi için yaşam ile ölüm arasındaki çizgi yalnızca birkaç saat içinde kapanıyordu. Terleme hastalığı kısa sürede İngiltere’nin farklı bölgelerine yayıldı ve özellikle şehir merkezlerinde büyük bir panik yarattı. Londra gibi yoğun nüfuslu yerlerde halkın evlerini terk ettiği, pazarların boşaldığı ve insanların toplu halde kırsal bölgelere kaçmaya çalıştığı dönem kayıtlarına yansıyanlar arasında. Ancak hastalığın en korkutucu yönü, kaçışın işe yaramamasıydı; salgın, kısa sürede kırsal alanlara da ulaşacak kadar bulaşıcıydı.

Dönemin doktorları, bu hastalığın karşısında neredeyse tamamen çaresiz kaldı. Ne kan alma yöntemleri ne de bitkisel karışımlar hastalığın seyrini değiştirebiliyordu. Bu durum, toplumda yalnızca korkuyu değil, aynı zamanda derin bir çaresizlik hissini de yaydı. İnsanlar, sabah sağlıklı olup akşam hayatını kaybedebilecekleri bir gerçeklikle yaşamaya başlamıştı.

SALGINDAN SOYLULAR DAHİL TÜM HALK ETKİLENDİ

Salgının yalnızca halkı değil, soyluları ve kraliyet çevresini de etkilemesi, dönemin siyasi atmosferini daha da gergin hale getirdi. Tudor Sarayı'nda bile güvenli bir alan olmadığı düşüncesi, hem yönetici sınıf hem de halk için ortak bir korkuya dönüştü. Bu durum, hastalığın yalnızca bir sağlık krizi değil, aynı zamanda toplumsal bir travma olduğunu da gösteriyordu.

Bu salgının en dikkat çekici yönlerinden biri ise hastalığın 1551 yılından sonra bir daha hiç görülmemiş olması. Bir dönem İngiltere’yi defalarca vuran bu ölümcül salgın, adeta sanki sihirli bir değnek değmiş gibi ortadan kayboldu. Ne başka bir ülkede benzeri bir durum rapor edildi ne de aynı hastalığın devamı niteliğinde bir vaka kayıtlara geçti. Bugün geriye dönüp bakıldığında, Terleme hastalığı yalnızca bir salgın değil, aynı zamanda tıp tarihinin en büyük bilmecelerinden biri olarak değerlendiriliyor. Hızlı yayılması, yüksek ölüm oranı ve aniden yok oluşu, onu hem bilim insanlarının hem de tarihçilerin çözmeye çalıştığı bir sır haline getiriyor.