Kaybedilen yakıtı geri kazandırıyor! Türk mühendisler geliştirdi: Denizi ses dalgasıyla temizliyor

. Yazar - Kimbilir Editör 26 Nisan 2026 Pazar

Derleyen: Zeynep Dilara Akyürek / Milliyet.com.tr – denize giren pek çok kişinin gördüğü, normal zannettiği bir oluşum vardır. İsmi, biofouling yani biyolojik kirlilik. Yüzeylerde mikroorganizmalar, algler, kabuklular gibi canlıların birikmesiyle oluşan bu kirlilik denizle yakından ilişkili pek çok eşya veya malzemenin üzerinde görülebilir. Özellikle gemilerde, boru sistemlerinde ve suyla temas eden ekipmanlarda ciddi bir sorun haline gelebilen bu sorunu çözmenin bazı yolları olsa da, hepsi kol gücü ve kirlilikle yakın temas gerektiren cinstendi. Pek çok kışı kayıklarının üzerine yapışmış kirliliği malalarla kazıyor, temizlik bittiğinde hem kayık hem insan yıpranıyordu. Hiç temizlenmediğinde ise kayık fiziksel manada batmasa da maddi bir batış kıyıya vuruyordu. Çünkü bu kirlilik, büyük gemilerde yakıt tüketimini yüzde 40 kadar artırıyordu. Denizciliğin ‘altın kuralı’ olan temizlik, artık o kadar zor veya yıpratıcı değil. Zehirli boyalar yerine Türk mühendislerin keşfettiği tamamen zararsız temizlik ve önleme yöntemi, denizcilikte kazandırdıkça kazandırabilir! Peki ama nasıl?

GEMİLERİN 2 FARKLI RENGE BOYANMASININ NEDENİYMİŞ! ZEHİR SAÇIYOR

Gemilerin suyun altında kalan bölümlerinin genellikle gövde renginden farklı olduğunu fark ettiniz mi? Bu durum gövdenin su altında kalan bölümünün zehirli boyalarla boyanmasından kaynaklanır. Bu boyalar her 5 yılda bir yenilenir ve yıpranan gemi kaplaması onarılır. Ancak bu son derece maliyetli ve işçilik gerektiren bir işlemdir. Simetrik şekilde boyanması için devasa iskeleler gemiyi çevreler ve insan sağlığına zararlı zehirli boyalar devreye girer. Türk mühendisler ise zehirli boyalar yerine ses dalgaları yayan ve insan ve çevre sağlığına uygun bir sistem geliştirerek geminin bazı noktalarına yerleştirilen cihazlarla kirlilik engellenebiliyor. Bu boya işini tamamen devre dışı bırakmasa da en azından azaltıyor ve zehirli kısmını ortadan kaldırıyordu. Peki ama nasıl çalışıyor?

DENİZCİLİKTEKİ ALTIN KURALI TÜRK MÜHENDİSLER YENİDEN YAZDI!

Bir geminin gövdesinin temiz olması ve sürtünmenin azaltılması denizcilikteki ‘altın kural’ olabilir. Çünkü günlerce hatta aylarca kargosunu bir yerden başka yere götürmek için dalgaları yaran bu devasa aletler, yakıt tüketimi konusunda tasarruf için pek çok yol dener. Yolu olabildiğince kısaltmak, doğru yerde doğru seyir şartları için pek çok sistem geliştirilir. Bugüne kadar biyolojik kirlenmenin önlenmesi için zehirli boyalar ve gövde temizliği yöntemleri kullanılsa da yakıt tüketimini uzun vadede konforlu şekilde azaltmanın maliyeti ortaya çıkmıştı. Deniz araçlarının gövdesinde biriken yosun, midye ve kekamoz gibi organizmalar, geminin hidrodinamik yapısını bozarak yakıt ekonomisi üzerinde zincirleme bir etki yaratabilir. Drag, yani sürtünme direncinin artması maddi anlamda önemli bir yük haline gelebilir. Gemi gövdeleri, suyu en az dirençle yaracak şekilde pürüzsüz tasarlanmış olsa da, gövde üzerinde biriken organizmalar yüzey pürüzlülüğünü artırabilir.

İnce bir tabaka halinde olan kirlilik, yani mikroskobik bir bakteri ve alg tabakası sürtünmeyi yüzde 10 ila 25 arasında artırır. Sert kirlenme midye yapışmasıyla meydana gelir ve eğer gövdede sert kabuklu bu organizmalar birikirse, bu direnç yüzde 80'e kadar çıkabilir. Bunların her biri motor yükü ve verimlilik kaybı anlamına gelir. Artan sürtünme direncine rağmen hedef hıza ulaşabilmek için motoru daha yüksek devirde çalıştırmak yakıtı ne yazık ki ortalama yüzde 40 oranında fazla harcatır. Üstelik kirlilik geminin sadece devasa gövdesi için kâbus değildi. Pervane üzerindeki kirlenme itiş gücünü (verimliliğini) düşürebilirdi. Yani aynı hızı korumak için çok daha fazla yakıt yakılması kaçınılmaz hale gelebilir.

Maliyetleri artıran kirlilik karbon salınımını yükselterek çevresel zarara da yol açıyorken birilerinin buna dur demesi gerekiyordu. Ankara’daki Türk mühendisler tarafından üretilen ‘KeepClean’ ultrasonik sensörleri, yapay zekâ platformunu ve robotik teknolojisini birleştiren entegre bir sistem olarak çalışıyor. Gemi gövdesine veya endüstriyel boruya monte edilen küçük bir cihaz, insan kulağının duyamayacağı frekanslarda ses dalgaları yayarak canlıların yüzeye tutunmasını engellemeyi başarıyor. Hiç boya kullanmadan, kimyasallar olmadan ve çevreye zarar vermeden bu sorun çözülebiliyor! 3 tarafı denizlerle çevreli ülkemizden denizciliği ve çevreyi koruyacak, mavi vatan dışında da geleceğimiz adına atılacak ‘savunma’ hamlelerini artıracak mühendislerimize teşekkür ederiz!