Okul çantasındaki skolyoz riski! Uzmanından çocuklar için ideal ağırlık: Yüzde 10 kuralı

. Yazar - Kimbilir Editör 2 Mayıs 2026 Cumartesi

Betül Topaklı / Milliyet.com.tr -Kitap, defter, araç gereç derken günümüzde okul çantalarının ağırlıkları 8-9 hatta 10 kiloyu bulabiliyor. Çocukların olması gerekenden çok daha fazla yük taşıması sırt ağrısı şikayetlerini de beraberinde getiriyor. Bu durum ebeveynlerin aklına hemen, “Çocuğum, haftada beş gün okula giderken taşıdığı ağır çanta yüzünden mi bu sorunu yaşıyor? sorusunu getiriyor. Peki, ağır okul çantalarının çocuk omurgası üzerindeki etkileri neler? Skolyoza neden olur mu? Skolyozun omurganın yana eğilmesi olarak bilinse de aslında daha karmaşık bir durum olduğunu söyleyen Prof. Dr. Turgut Akgül, “Omurgayı oluşturan omurların kendi ekseni etrafında dönmesiyle ortaya çıkar ve omurgayı üç boyutlu olarak etkiler. Amerikan Skolyoz Araştırma Cemiyeti tarafından skolyoz, çekilen röntgenlerde 10 dereceden fazla eğrilik olması olarak tanımlanmaktadır” dedi.

ERGENLİK DÖNEMİNDEKİ ÇOCUKLAR DİKKATLE GÖZLENMELİ

Çocukluk çağında görülen skolyozların, başlangıç yaşına göre iki gruba ayrıldığını anlatan Prof. Dr. Turgut Akgül, “10 yaşından önce ortaya çıkanlar, ‘erken başlangıçlı omurga eğrilikleri’, 10 yaşından sonra görülenler ise ‘adölesan idiyopatik skolyoz (AIS)’ olarak adlandırılır. Erken başlangıçlı skolyozlara daha nadir rastlanır ancak bu tür eğrilikler akciğer gelişimini olumsuz etkileyebileceği için tedavisi büyük önem taşır. Buna karşılık en sık karşılaşılan skolyoz tipi, ergenliğe geçiş döneminde ortaya çıkan adölesan idiyopatik skolyozdur. Bu durum özellikle kız çocuklarında daha yaygın görülmekte olup, ülkemizde görülme oranı yüzde 2-3 arasındadır. Skolyoz, sanılandan daha sık görülse de her vakada tedavi gerekmeyebilir. Verilere göre, skolyozlu çocukların yalnızca yaklaşık yüzde 0,2’sinin doktora başvurması gerekirken, yaklaşık yüzde 0,07’sinde aktif tedavi ihtiyacı doğmaktadır. Bu nedenle özellikle ergenlik dönemine giren çocukların skolyoz açısından dikkatle gözlemlenmesi, erken tanı ve gerekli durumlarda zamanında müdahale edilmesi açısından büyük önem taşımaktadır” uyarısında bulundu.

⁠'VÜCUT AĞIRLIĞININ YÜZDE 10’U KADAR OLMALI, YÜZDE 15'İ GEÇMEMELİ'

Günümüzde okul çantalarının ağırlıkları; 8-9 hatta 10 kiloyu bulabiliyor. Peki, çocukların taşıdığı çanta ağırlığı en fazla ne kadar olmalı? Omurga sağlığı açısından okul çantaların ağırlığının büyük önem taşıdığını söyleyen Prof. Dr. Turgut Akgül, “Çanta ağırlığının ideal olarak çocuğun vücut ağırlığının yüzde 10’u kadar olması, en fazla ise yüzde 15’i geçmemesi gerekiyor. Bununla birlikte yalnızca ağırlık değil, çantanın ne kadar süre taşındığı da önemli bir faktördür. Yapılan çalışmalar, uzun süre çanta taşıyan çocuklarda uzun süre taşımayanlara göre, sırt ve omuz ağrılarının daha sık görüldüğünü ortaya koymaktadır” bilgilerini paylaştı. Buna göre 30 kilo bir çocuk için sırt çantası ağırlığı en fazla 4.5 kilo olmalı.

‘ÇANTA SEÇİMİ EN AZ AĞIRLIĞI KADAR ÖNEMLİ

“Ağır ya da uzun süre taşınan çantalar; kas yorgunluğuna, omuz çevresinde ve sırtında ağrıya neden olabilir” diyen Prof. Dr. Turgut Akgül, “Bu nedenle çanta seçimi en az ağırlığı kadar önemlidir. En uygun çanta tipi, yükü her iki omuza eşit şekilde dağıtan sırt çantalarıdır. Tek askılı çantalar ise omuza baskı yaparak ellerde uyuşma karıncalanma şikayetlerine sebep olabilir. Öte yandan, uygun ağırlıkta ve doğru şekilde taşınan bir çanta, çocukların günlük fiziksel aktivitesine katkı sağlayarak vücut gelişimi üzerinde olum etkiler de oluşturabilir” diye konuştu.

AİLE GEÇ FARK EDEBİLİR

Çocuklarda eğriliği çoğu zaman aile bireylerinden ziyade öğretmenleri veya spor eğitmenleri gibi dış gözlemcilerin fark ettiğine değinen Prof. Dr. Turgut Akgül, “Çünkü hastalık yavaş ilerler ve bu durum aile tarafından geç fark edilebilir. Skolyoz genellikle ağrıya neden olmaz; bu nedenle çocuklarda sırt veya bel ağrısı olması durumunda başka nedenler de düşünülerek dikkatli değerlendirme yapılmalıdır” diye konuştu.

OKUL ÇANTASI SKOLYOZA NEDEN OLUR MU?

Ailelerin en merak ettiği konulardan biri de okul çantası ağırlığının skolyoza neden olup olmayacağı? Okul çantasının sırt ağrılarına neden olabildiğini ancak skolyoz ile doğrudan bir ilişkisi bulunmadığını açıklayan Prof. Dr. Turgut Akgül, ailelere okul çantaları nedeniyle yaşanabilecek sağlık sorunları karşı şu önerilerde bulundu: “Vücut ağırlığının yüzde 10’undan daha ağır çantaların günde 20 dakikadan uzun süre taşınması, özellikle ilkokul çağındaki çocuklarda omurga sağlığını olumsuz etkileyebilir. Aileler çanta ağırlığını düzenli olarak kontrol etmeli ve gereksiz materyallerin çantada taşınmaması için günlük denetim yapmalıdır. Yükün dengeli dağıtılması için iki omuz askılı çantalar tercih edilmeli ve çocukların bunları doğru şekilde kullandığından emin olunmalıdır. Sık görülen omuz çevresi aşırı kullanım sorunlarını önlemek için askıların yumuşak ve geniş olması önemlidir. Ayrıca çanta taşıma süresi kısa tutulmalı, uzun süre taşınması gerektiğinde mutlaka ara verilmelidir.”