Buffa di Perrero: Bir dağın hafızası

. Yazar - Kimbilir Editör 17 Mayıs 2026 Pazar

Deniz seviyesinden 2.760 metre yukarıda, İtalyan Dolomitleri'nin yüzünde, bir kayalığın kenarında yüz yıl önce birinin oraya çivi çaktığını düşünün. Elinde çekiç, sırtında malzeme. Rüzgar diyeceksiniz, soğuk diyeceksiniz, düşman ateşi diyeceksiniz bütün bunlara rağmen...Deniz seviyesinden 2.760 metre yukarıda, İtalyan Dolomitleri'nin yüzünde, bir kayalığın kenarında yüz yıl önce birinin oraya çivi çaktığını düşünün. Elinde çekiç, sırtında malzeme. Rüzgar diyeceksiniz, soğuk diyeceksiniz, düşman ateşi diyeceksiniz bütün bunlara rağmen...

Malzemeler nasıl çıkarıldı?

İtalya'nın Auronzo di Cadore kentindeki Monte Cristallo bölgesinde hâlâ duran Buffa di Perrero sığınağı, işte o çivinin hikâyesidir. Birinci Dünya Savaşı yıllarında İtalya ile Avusturya-Macaristan İmparatorluğu, bu dağı cepheye dönüştürdü. Kayalıklara toplar yerleştirildi, zeminin altına tüneller kazıldı.

Daha da vahşisi: Karşı safları dağıtmak için dağların tepeleri havaya uçuruldu, çığlar bizzat tetiklendi. Aralık 1916'da Marmolada Dağı'nda tek bir çığ, 270 Avusturya-Macaristan askerini yuttu. O güne "Beyaz Cuma" dediler. Bu koşullarda, bu yükseklikte, İtalyan askerleri bir kulübe inşa etti. Tuğla duvarlar, eğimli çatı, dört pencere, birkaç kamp sandalyesi. Bir soba. Polenta kesmek için tahta bir kesme tahtası. Malzemeler oraya nasıl çıkarıldı? Kimse tam olarak bilmiyor.

Savaş bitti. Askerler indi. Kulübe kaldı. Bugün çatısı çökmüş durumda; içeri kar dolmuş, tahta parçaları yere saçılmış. Uzmanların "yüksek kondisyon gerektiriyor" dediği tehlikeli bir dağ yolu ya da doğaçlama bir halat merdiveniyle ulaşılabiliyor. Ziyaret artık mümkün değil. Ama yine de duruyor. Bu kadar yıla, bu kadar kara, bu kadar unutulmaya direnen bir yapı için "kıyametten bile sağ çıkabilir" diyenler var ve bakıldığında haksız sayılmazlar.

'Kıyametten bile sağ çıkabilir'

Savaş bitti. Askerler indi. Kulübe kaldı. Bugün çatısı çökmüş durumda; içeri kar dolmuş, tahta parçaları yere saçılmış. Uzmanların "yüksek kondisyon gerektiriyor" dediği tehlikeli bir dağ yolu ya da doğaçlama bir halat merdiveniyle ulaşılabiliyor. Ziyaret artık mümkün değil. Ama yine de duruyor. Bu kadar yıla, bu kadar kara, bu kadar unutulmaya direnen bir yapı için "kıyametten bile sağ çıkabilir" diyenler var ve bakıldığında haksız sayılmazlar.

2009'da UNESCO Dünya Mirası ilan edilen Dolomitler, bu kulübeyi ve onun gibi pek çok izi bünyesinde taşıyor. Dikey duvarlar, derin vadiler ve savaşın dağa işlediği yaralar.Buffa di Perrero artık bir dinlenme noktası değil. Ama hâlâ bir şey: Adını bilmediğimiz birisinin, imkânsız bir yerde, bir çivi çaktığının hatırası.