Mardin Bienali’nden geriye kalanlar

. Yazar - Kimbilir Editör 26 Mayıs 2026 Salı

Mardin’in en etkileyici taraflarından biri, şehir size sürekli yukarı bakmayı hatırlatıyor.

Bir sokaktan geçerken gözünüz taş duvarlardan gökyüzüne kayıyor, birkaç dakika sonra kendinizi Mezopotamya ovasına dalmış halde buluyorsunuz.

Zaman da biraz yavaşlıyor sanki.

7.Mardin Bienali bu duyguyu iyi yakalıyor.

Bu yıl “GÖKzemin” başlığıyla gerçekleşen bienal, gökle yer arasında gidip gelen bir ruh hâli kuruyor.

Bir yanda yaşadığımız dünyanın ağırlığı, diğer yanda hâlâ mümkün olabilecek şeyler…

Bienalin küratörü Çelenk Bafra’nın şu cümlesi bu hissi iyi anlatıyor: “‘Gök’ tahayyülü henüz gerçekleşmemiş olanı temsil ederken, zemin yaşadığımız dünyanın maddi, tarihsel ve politik gerçekliğine işaret ediyor. Aradaki gerilim aynı zamanda bir imkân alanı.”

Gerçekten de bienal boyunca hissedilen tam olarak bu.

Mardin’in tarihi yapıları içinde dolaşırken bir yandan bugünün sert gerçekliği hissedilebiliyor, diğer yandan başka ihtimallerin hala mümkün olabileceğine inanmak isteniyor.

Dara Antik Kenti’nde yeraltındaki dev sarnıçta karşılaşılan işler, Deyrulzafaran Manastırı’nın taş duvarlarında yankılanan yerleştirmeler, Kızıltepe Ateş Beyler Hamamı’nın karanlık kubbeleri altında dolaşan imgeler öne çıkıyor.

Bienalin en güçlü tarafı bu, çağdaş sanat burada steril galerilerden çıkıp gerçek hayatın içine karışıyor.

Bu yıl en çok dikkat çeken işlerin başında Beylerbeyi İçecek Pazarlama desteğiyle bienalde yer alan Mardinli sanatçı İbrahim Ayhan’ın çalışmaları var.

Ayhan’ın işleri ilk bakışta sade görünüyor.

Beyaz boşlukların üzerinde kırmızı, siyah ve yeşil motifler öne çıkıyor.

Ama biraz durup baktığınızda o yüzeylerin aslında bir coğrafyanın belleğini taşıdığını fark ediyorsunuz.

Sanatçının çıkış noktası “deq” geleneği.

Güneydoğu Anadolu’da özellikle kadınların bedenine işlenen kadim dövme motifleri.

Uzun yıllar yalnızca folklorik bir unsur ya da süsleme olarak görülen bu işaretlerin her biri aslında bir hayat bilgisi taşıyor.

Korunma arzusu, aidiyet duygusu, bereket, yas, inanç ve doğurganlık gibi.

İbrahim Ayhan’ın yaptığı en önemli şey ise bu hafızayı nostaljik bir tekrarın içine hapsetmemesi.

Çocukluğundan beri annesinin bedeninde gördüğü motifleri çağdaş sanatın diliyle yeniden yorumluyor.

Kumaş, nakış ve renk alanları üzerinden geçmişi bugünün görsel dünyasına taşıyor.

Özellikle hayat ağacı motifi dikkat çekici.

Yaşamın sürekliliğini temsil eden bu figür, işlerin merkezinde kültürel devamlılığın simgesi olarak duruyor.

Göğüs üzerine işlenen ceylan motifleri ise bölgenin güzellik ve zarafet anlayışını bugüne taşıyor.

Önceki yıllarda Beylerbeyi İçecek Pazarlama, Bawer Doğanay’ın kırlangıçlardan ilham alan işleriyle, uçurtma ustası Zahit Mungan’ın Mezopotamya göğünü hafızaya taşıyan üretimleriyle kurulan iş birlikleriyle de dikkat çekmişti.

Döne Otyam ve Hakan Irmak’ın büyük emekle sürdürdüğü Mardin Bienali yıllardır şehri uluslararası sanat haritasına yerleştirmenin yanı sıraaynı zamanda bu coğrafyanın kendi sesini yeniden duyulur hâle getirmesiyle de öne çıkıyor.