Temkinli iyimserlik

. Yazar - Kimbilir Editör 17 Haziran 2026 Çarşamba

ABD ve İran arasında mutabakatın imzalanmasının ardından gözler anlaşma maddelerine çevrilirken, bu maddelerin nasıl uygulanacağı konusunda soru işaretleri devam ediyor. Özellikle Lübnan ve İran’ın nükleer programı gibi konularda taraflardan farklı açıklamalar gelirken, basında yer alan maddelerin uygulanabilirliği de tartışılıyor.

“Axios” internet sitesinin haberinde, ABD Başkanı Donald Trump’ın, sağlanan mutabakatı duyurmadan önce, danışmanları ve yönetimin üst düzey yetkilileriyle toplantılar yaptığı belirtildi. Haberde, CIA Direktörü John Ratcliffe’in, söz konusu istihbarat değerlendirmelerine dayanarak İran’ın, olası anlaşma için ABD’nin talep ettiği nükleer adımları atıp atmayacağı konusundaki şüphelerini Trump’a ilettiği öne sürüldü. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Savunma Bakanı Pete Hegseth’in de görüşmelerde mutabakat zaptına ilişkin çekincelerini aktardığı iddia edildi.

‘İkinci aşamadayız’

ABD Başkanı Donald Trump ise, G7 Zirvesi için geldiği Fransa’da, İran ile varılan anlaşmanın ikinci aşamaya geçtiğini belirtti, bunun “adil bir anlaşma” olduğunu söyledi. Trump, “Bu iyi bir anlaşma. Bu arada İran’a herhangi bir mali kaynak aktarmıyoruz. İran’a para yatırmak ya da mali destek sağlamak gibi bir yükümlülüğümüz de bulunmuyor” dedi.

Trump, açıklamalarında İran’ın nükleer silah edinmeye çalışması durumunda ‘kıyametin kopacağını’ söyledi. Trump, “Benim için gerçekten önemli olan tek şey, İran’ın asla nükleer silaha sahip olmayacak olması ve anlaşma bunu açık ve net biçimde ortaya koyuyor” ifadelerini kullandı. İran’ın nükleer silaha sahip olması halinde Orta Doğu’nun istikrarını tehdit edeceğini savunan Trump, “Eğer nükleer silaha sahip olsalardı, İsrail’i yok ederlerdi. Orta Doğu’yu da yok ederlerdi ve muhtemelen bize de saldırırlardı.” değerlendirmesinde bulundu.

Hürmüz’de ücret?

Trump bir başka tartışma konusu olan Hürmüz Boğazı konusunda ise “Hürmüz Boğazı cuma gününe kadar açılacak, kalıcı olarak ücretsiz olacak” dedi. İran tarafı, mutabakat çerçevesinde Hürmüz’de egemenliğin kendilerinde olacağını ve geçişlerin de ücretli olacağını öne sürmüştü. Beklentilere rağmen Tahran yönetimi geçişlerdeki sıkı kontrolü sürdürüyor.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ise, mutabakatın “yalnızca geniş bir çerçeve sağladığını ve önemli ayrıntıların sonraki müzakerelerde belirleneceğini” söyledi. Vance, söz konusu mutabakatın “en önemli yanının” İran’ın nükleer silah üretmeme konusunda doğrulanabilir bir taahhüt vermesi olduğunu vurgulayarak, Tahran yönetiminin bunu yerine getirmesi durumunda bundan fayda göreceğini ifade etti.

Söz konusu mutabakatta İran’ın varlıkların dondurulmasının kaldırılması veya yaptırımların hafifletilmesi konusunda yazılanlarla ilgili soruya Vance, “Ne ABD’den ne de Körfez’deki müttefiklerimizden tek bir dolar bile yaptırım hafifletmesi veya varlıkların dondurulmasının kaldırılması olmadı” dedi. Vance, Trump’ın İran’la savaşı sona erdirmek için ön anlaşmayı Cuma gününden önce açıklamaya karar verebileceğini de söyledi.

Lübnan tartışması

Mutabakatla ilgili bir diğer tartışma konusu ise Lübnan ve Hizbullah’ın durumu. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Lübnan’daki savaşın sona erdirilmesinin, ABD ile varılan mutabakatın ayrılmaz bir parçası olduğunu ve İsrail’in Lübnan topraklarından çekilmesini de içerdiğini söyledi.

Arakçi, “Siyonist rejimin Lübnan’a bundan sonra yapacağı herhangi bir askeri saldırı ve Lübnan topraklarının işgalinin devamı, bizim açımızdan kesinlikle mutabakatın ihlali sayılacaktır” ifadelerini kullandı. İsrail ise, ABD-İran anlaşmasının bir parçası değil ve Hizbullah’ın kuzey İsrail’e yönelik saldırılarına karşılık olarak bu örgüte yönelik saldırılarını sürdüreceğinde ısrar ediyor.

Tarihi imza Bürgenstock kasabasında atılacak

İran ve ABD arasında çatışmaları resmen sona erdirecek tarihi anlaşmanın imza töreni, 19 Haziran’da İsviçre’nin Bürgenstock kasabasında düzenlenecek. Bürgenstock kasabasının Pakistan ve Katarlı arabulucuların yanı sıra ABD ve İran tarafından da önerildiği ifade edildi. İmza törenine, İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ve ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in katılacağı belirtildi.

Trump: Tek kişi için bina vuruyorlar

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu hakkında hayal kırıklığına uğrayıp uğramadığı sorusuna “Hayır” yanıtını veren Trump, “Bibi ile harika ilişkim var ama artık Bibi, Lübnan konusunda daha sorumlu davranmak zorunda” dedi. Trump, Netanyahu’yla ilişkisini “inanılmaz” olarak niteleyerek “Ben bu işe karışmasaydım İsrail çoktan havaya uçmuş olurdu” ifadesini kullandı. Lübnan konusunda İsrail’i eleştiren Trump, “İsrail’in Lübnan ve Hizbullah’a karşı sergilediği tutumdan memnun değilim. Bu işi daha çabuk halledebilmeleri gerekirdi” diye konuştu. Trump “Bir kişinin peşine her düştüğünüzde bir apartmanı havaya uçurmak zorunda değilsiniz. Bu insanların hepsi Hizbullah’tan değil” dedi.

‘Erdoğan övgüsü’

Trump, “İran, Türkiye’yi bile hedef alabilecek noktadaydı. Bunu hiçbir zaman anlamadım, kimse de anlayamaz” ifadesini kullandı. Trump, İran’la yapılan “büyük savaşın” yanı sıra “sürekli boy gösteren küçük bir diken” diye tanımladığı Hizbullah ile de “küçük bir savaş” sürdüğünü dile getirdi.“Hizbullah konusunda Suriye’de göreve getirdiğimiz lider harika bir iş çıkarıyor. İsrail uzun süredir Hizbullah ile savaşıyor ve çok fazla insan hayatını kaybetti. İsrail’e ‘Bırakın Hizbullah ile Suriye ilgilensin’ dedim. Açık konuşmak gerekirse İsrail’den daha iyi bir iş çıkarırlar” dedi. Trump, konuşmasında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ı da övdü, “Erdoğan ve Suriye’nin yeni lideri, ülkeyi yeniden bir araya getirme konusunda muazzam bir iş çıkardı” ifadesini kullandı.

İsrail’de Trump’a sert eleştiriler

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’ya yakınlığıyla bilinen sağcı gazeteci ve yorumcular, ABD ile İran arasında varılan mutabakatın ardından Başkan Donald Trump’ı ve yönetimini “ezik, hain, pislik ve zayıf” gibi sert sözlerle hedef aldı. Kanal 14 kanalında yer alan programlarda yorum yapan isimler, Trump ile diğer ABD yönetimi yetkililerine karşı sert ve doğrudan eleştiriler yöneltirken, Netanyahu’nun kendisine yönelik hiçbir eleştiride bulunmadı.