Savaş yorgunu ülke: Ukrayna
Ukrayna savaşı 5’inci yılında. Ne Rus ne de Ukrayna tarafı, bu savaşın nasıl biteceğini biliyor; ama sokaktaki gerçeklik şu: Halklar savaştan yorgun.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile Kiev’de kaldığımız süre boyunca Ukraynalılara, hem savaş hem de Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiyhakkında ne düşündüklerini sordum. Elbette genel bir kanıya varmak imkânsız ama bu kadar kısa sürede bile farklı fikirleri dinlemek çarpıcıydı.
Bitmeyen savaş
Savaş başladıktan sonra Mauripol’den ayrılmak zorunda kalmış bir genç kızın sözleri her şeyin özeti:
‘‘Ailem dışında her şeyimi kaybettim. Savaştan çok yorgunum, artık bitmesini istiyorum.’’
Bir genç erkek günlük yaşamdaki zorluğu anlatıyor:
‘‘Gece 12’de sokağa çıkma yasağı hâlâ devam ediyor. Balistik füzeler hâlâ fırlatılıyor, akşamları siren seslerini duyuyoruz. Alıştık ama normal şekilde uyuyamıyoruz.’’
Kim, nerede pes edecek?
Ukrayna’da, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in ‘durmayacağı’ konusunda neredeyse herkes hem fikir. Kievliler bir noktada uzlaşılması gerektiğini düşünüyorlar ama kırmızı çizgileri ‘kimlikleri’. Bir üniversite genci şöyle diyor:
‘‘Nihai hedeflerinin Ukrayna’yı tamamen yok etmek olduğunu görüyoruz. Onlar, Ukraynalıları ayrı bir kimlik olarak kabul etmiyor. Savaştığımız şey kimliğimiz. Eğer geri çekilirsek var olamayacağız. Onlar çekilirse savaş biter ama yapmayacaklar.’’
Kiev taviz vermeli mi?
Peki Ukraynalılar savaşı bitirmek için taviz vermeye hazır mı? Bunun tek bir doğru cevabı yok, duygularsa karışık. Savaşta sonuna kadar gidilmesi gerektiğini düşünenler elbette var ama gerçekçi noktadan bakanlar da… İşte Kievli bir gencin sözleri:
‘‘Bu zor bir soru. Konu toprak bütünlüğümüz olunca bir santimetrekaremizi kaybetmek istemeyiz ama bir de yılardır devam eden gerçeklik var. Ekonomi iyi durumda değil, herkes stresli. Yanlış anlaşılmasın, ben ülkemi seviyorum, toprak kaybetmek istemiyorum ama yorgunuz. Yöneticilerin iyi bir tercih yapacağına inanıyorum.’’
Annesi Donetskli, sırtında Ukrayna bayrağı taşıyan bir gencin sözleri de benzer:
‘‘Ben Donbas bölgesinin Ukrayna’ya ait olduğunu düşünüyorum ama belki bir nokta gelecek ve biz o mevcut çatışma bölgelerinin dondurulduğunu göreceğiz. Çünkü iki tarafın da durumu değiştirecek gücü yok.’’
Zelenskiy’e tepki ve Federov dalgası
Sokaklarda, Zelenskiy’nin yönetim tarzından memnun olmayan Kievlilere de rastlıyorsunuz. Özellikle Savunma Bakanı Mykhailo Federov’un görevden alınması tepkiyi artırdı.
Fedorov 1991 doğumlu genç bir siyasetçiydi. Ukrayna’nın dijitalleştirilmesini hızlandıran isimlerden biri olarak tanındı. Sadece 182 gün bakanlık yapan Federov, AB ile İHA teknolojisi anlaşmasını imzaladıktan bir gün sonra görevden alınınca protestocular sokağa çıktı.
Eyleme katılan gençlerden biri tepkisini şöyle anlatıyor:
“Bu savaşı yönetenler arasında iki görüş var. Sahadaki askerleri kullanmak isteyenler ve İHA’larla bu savaşı sürdürmek gerektiğine inanlar. Federov, ülkesini seven bir milliyetçi, İHA teknolojisi diyor. Bu yüzden onu geri istiyoruz.’’
Bir diğer genç, bu karardan rahatsızlığını Zelenskiy’i hedef alan sözlerle dile getiriyor:
‘‘İşini yapmıyor. Etkili bakanları değiştiriyor.’’ Bir başka genç kararın kişisel olduğuna inanıyor: ‘‘Federov’un politikaları Zelenskiy’nin kişisel çıkarlarıyla çatıştı. Zelenskiy savaş sonrası popülaritesini korumaya çalışıyor.’’
Seçim talebi
Zelenskiy’nin görev süresi bitmiş olmasına rağmen seçime gitmemesi uzun süredir ülkedeki tartışma başlıklarından biri. Devlet Başkanı gibi, ‘savaş devam ederken sağlıklı bir seçim olamayacağını’ düşünenlere mukabil, bu tercihi ikbal mücadelesi olarak görenler de var. İşte bir başka gencin sözleri:
‘‘Zelenskiy ülkemiz için pek çok şey yapmaya çalışıyor ama diğer tarafta çok fazla para konusu var.’’ Bu iddialar gençlerin fazlasıyla dilinde. Bir diğeri ‘Yolsuzlukları görüyoruz, insanları değiştiriyorlar ama sistemi değiştirmiyor.’’ diyerek tepkisini dile getiriyor.
Kuşku yok ki, savaş dönemlerinde ülkeyi yönetmenin yükü, süre uzadıkça daha da ağırlaşıyor. Ama en büyük yükü yine halklar sırtlıyor.
Sende Yorum yap