Son virajda DEM’in tercihi...

. Yazar - Kimbilir Editör 23 Temmuz 2026 Perşembe

Avrupa’da terörün tasfiyesi sürecinde önümüzde iki örnek var.

Örneklerden birisi Kuzey İrlanda’daki IRA ve siyasi kanadı Sinn Fein ilişkisi.

Diğeri Bask Bölgesinin bağımsızlığı için mücadele eden ETA ve siyasi kanadı Herri Batasuna’nın durumu.

★ ★ ★

IRA; yaklaşık 30 yıl süren bir silahlı mücadele dönemi geçirdi. Bu süreçte 1700 ila 1800 kişinin ölümünden direkt sorumlu olan gruptu. IRA’nın eylemlerine, ayrılıkçılara karşı mücadele eden Protestan milisleri ve İngiliz Ordusu operasyonlarını da eklediğimizde toplam ölüm sayısı 3 bin 500 ile 3 bin 720 arasında bir rakama ulaşıyor.

Kuzey İrlanda örneğinde bizim için önemli olan unsur siyasi kanadın, tüm mücadele boyunca silahlı kanada direndiği noktalar oldu.

Mesela 1981’e kadar Sinn Fein seçimlerde milletvekili çıkarsa bile parlamentoya girmeyi kabul etmiyordu. 1981 açlık grevinin yarattığı sempatiden sonra Sinn Fein, silahlı ve demokratik mücadelenin birlikte yürütülmesini savundu. 1986’da Sinn Fein’in iki önemli ismi Gerry Adams ve Martin McGuinness, İrlanda Parlamentosu’na girmeyi kabul ettiler.

Silahlı kanat IRA bunu ihanet olarak kabul etti, Cumhuriyetçi Sinn Fein diye ayrı bir yapı kurdular. Taban sivil siyasetin arkasında durdu, Sinn Fein, örgütün silahtan gelen baskısına dayandı.

Daha büyük kırılma 1997’de yaşandı. Sinn Fein’in barış masasına oturması ve IRA’nın kalıcı ateşkes ilan etmesi, askeri kanattaki bazı radikalleri rahatsız etti.

Barış sürecini kabul etmeyen radikal bir grup IRA’dan ayrıldı ve Real IRA adını alarak silahlı eylemlere devam etti. Sinn Fein terörü kabul etmedi.

2005 Hayırlı Cuma Anlaşması’ndan sonra Londra yanlısı partiler, IRA tamamen silah bırakmadığı sürece Sinn Fein ile hükümet kurmayacaklarını açıkladılar.

Sinn Fein’in baskısıyla IRA, 2005 yılında silahlı mücadeleyi tamamen bitirdiğini açıklamak durumunda kaldı.

★ ★ ★

Selahattin Demirtaş, Mersin Mezitli Polisevi önünde şehit edilen polis memuru için başsağlığı mesajı yayınlayıp, saldırıyı kınadı.

Kandil’den gelen cevap sert oldu: “Gücün yetmiyorsa yapanlara dua et, karşı çıkma, kendi kendine konuşma, ukalalık yapma.”

DEM, silahın sivil siyasete baskısına ses çıkaramadı. Bugün terör örgütü yöneticilerinin de Türkiye’ye dönebilmesi için yaptıkları çağrılar, olmayacağını bile bile maksimalist talepleri seslendirmeleri sivil siyasetin üzerindeki silah gölgesinin sürdüğünü gösteriyor.

★ ★ ★

PKK-DEM ve öncesindeki partiler arasındaki ilişki için doğru örnek Kuzey İrlanda değil İspanya’daki ayrılıkçı ETA- Herri Batasuna ilişkisi daha doğru bir örnek.

ETA, 59 yıl var oldu, bunun 40 yılında silahlı mücadelede bulundu, bu süre zarfında 854 kişinin ölümüne neden oldu.

Herri Batasuna, ETA’nın gerçekleştirdiği bombalı eylemleri, suikastları hiçbir zaman kınamadı. Herri Batasuna, yerel yönetim kaynaklarını ve devletten aldığı parti yardımlarını gizli yollarla hapisteki ETA üyelerine, firarilere ve örgütün lojistik ağlarına aktardı. İş o kadar kontrolden çıktı ki, 1997’de Herri Batasuna yöneticileri, genel seçim propagandası sırasında televizyon reklam kuşaklarında doğrudan ETA’nın silahlı propaganda videolarını yayınlattılar. Bunun üzerine İspanya Yüksek Mahkemesi, partinin tüm yönetim kurulu üyelerini terör örgütüyle iş birliğinden tutukladı. 2003 yılında terörle bağlantısı yüzünden İspanyol Anayasa Mahkemesi Herri Batasuna’yı kapattı.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi de bu kapatma kararını haklı buldu.

Partinin kapatılmasıyla ETA sivil ve toplumsal desteğini ve finansal kanallarını kaybetti. Batasuna’nın son lideri Arnaldo Otegi, hapse girdikten sonra ETA’ya silahı bırakması yönünde baskı yapmaya başladı. Siyasi kanadın “Silahlı eylemler artık bağımsızlık mücadelesine zarar veriyor” çıkışı, ETA’nın 2011’de silah bırakmasını sağladı.

★ ★ ★

Uluslararası literatürde PKK ile ETA, birbirlerine çok benzetilirler. Kuruluşlarındaki Marksist-Leninist çizgi ortaklığı, etnik ayrılıkçılık, eleman temininde partilerin gençlik kollarının kullanılması, sivil ve kamu hedeflerine saldırılar, kırsal ve şehir yapılanmaları diye liste uzayıp gidiyor.

Her ülkenin kendi örneği ve pratiği vardır. IRA ve ETA’nın neden olduğu toplam can kaybı sayısı PKK’nın neden olduğu can kaybı sayısının 5’te biri bile değil.

Bu yüzden Terörsüz Türkiye sürecinde herkesin önce düşünüp sonra konuşması gerekiyor ama özellikle DEM’in iki kere özenli olması gerekiyor.

Binlerce can kaybına neden olan Kandil’deki terör ağalarına da Türkiye’ye dönüş yolu açılmasını talep etmenin gerçekle bağı yok.

Otomobil ya da kurbanlık koyun alırken her iki taraf da en saçma rakamlarla pazarlığa başlar, kendi lehlerine bir noktada pazarlığı tamamlamayı hedeflerler.

Terörsüz Türkiye başka bir hedef, bu ülkenin çocukları emperyalizme kurban olmasın, bir vatanları olduğunun farkına varsınlar diye yürütülüyor.

Başarı için silaha karşı sivil siyaseti yükseltmekten başka çaremiz yok…