LOZAN ZAFERİ...

. Yazar - Kimbilir Editör 25 Temmuz 2026 Cumartesi

24 Temmuz, Lozan Antlaşması’nın 103. yıl dönümüdür...

Birinci Dünya Savaşı’nın yenik ülkeleri arasında yer alan Türkiye, Kurtuluş Savaşı’na girişen ve esaret zincirlerini kırmayı başaran tek ülkedir.

Sevr Antlaşması’yla ülke İç Anadolu’da 480 bin kilometrekare alana sıkıştırılmıştı. Kurtuluş Savaşı’nın kazanılmasıyla imzalanan Lozan Antlaşması ve sonradan Hatay’ın eklenmesiyle ülkemiz bugünkü sınırlara kavuştu.

Lozan, Birinci Dünya Savaşı’nın mağlubu bir ülkenin galiplerle eşit şartlarla imzalamayı başardığı tek antlaşmadır. Ünlü İngiliz tarihçisi Arnold Toynbee, “Türkiye - Bir Milletin Yeniden Doğuşu” adlı kitabında Lozan hakkında şunları yazıyor:

“Lozan’da Türkiye, son on yıl içinde kaybetmek tehlikesiyle karşılaştığı Avrupa topraklarını yeniden ele geçirmiştir.

Böylece Palmerston, Gladstone ve onlardan sonra gelen İngiliz devlet adamlarının Türkleri Avrupa’dan sürme hayalleri bir kere daha suya düşmüştür.

... Hemen her konudaki Türk milliyetçi istekleri Lozan’da Müttefikler tarafından kabul edilmiştir ve dünya tarihte eşi olmayan bir olayla karşılaşmıştır. Yenilmiş, parçalanmış bir ulusun, bu harabe içinden ayağa kalkması ve dünyanın en büyük ulusları ile tam eşit koşullar içinde karşı karşıya gelmesi ve Büyük Savaşın galiplerini dize getirerek her isteğini kabul ettirmesi şaşılacak bir şeydi.”

Lozan ile bağımsız, özgür, çağdaş bir devlet ve ulus yaratıldı...

ZAM

Taksiye bindik, indik, şoföre 210 lira uzattık...

- 20 lira daha vereceksiniz abi, dedi...

- O neden?

- İndi bindi 230 lira oldu...

Bir gün sonra da benzine ve mazota yeni zamlar açıklandı...

İğneden ipliğe yeni zam gelirken belli ki taksiler de bir kez daha zamlanacak.

Temmuzdaki maaş zamları erken kanatlanacak...

MİZAH

Ankara’daki NATO Zirvesi öncesi tutuklanan 10 TEMA gönüllüsü, dört haftalık hapis hayatından sonra salıverildi…

Tutuklulardan biri de 62 yaşındaki torun sahibi Gül Özgür idi.

GülHanım, “TKP/ML terör örgütü” üyesi olmakla suçlanıyormuş.

Jandarmadaki ifadesinde bir ara suçlandığı örgütün adını unutmuş.

Jandarmaya sormuş:

- Oğlum neydi bizim örgütün adı?

Artık her şey mizah oldu…

KİMLERİ YENDİK!

Lozan’daki görüşmeler sırasında bir sohbette İngiliz Heyet Başkanı Lord Curzon, İsmet İnönü’ye:

- Siz Yunanistan’ı yendiniz, İngiltere’yi değil, deyince İnönü’nün cevabı şöyle olmuş:

“Yalnız Yunan’ı yenmedik,

Güneyde müttefikiniz Fransızları yendik,

Onun silahlandırdığı Ermenileri yendik.

Müttefikiniz İtalyanları Anadolu’dan uzaklaştırdık.

Sizin silahlandırdığınız Doğu Ermenilerini ve Pontus çetelerini yendik.

Sizin İstanbul yönetimi ile birlikte azdırdığınız isyancıları yendik.

Silah ve para ile desteklediğiniz Kuvayı İnzibatiye’yi yendik.

En son olarak da maşanız Yunan ordusunu yenip denize döktük.

Mondros’u yendik,

Sevr’i yendik,

Üçlü Antlaşmayı yendik.

Bunların hepsinin arkasında siz vardınız;

Hepsinin ipleri, dümeni, düğmesi sizin elinizdeydi.

Biz neticede sizi yendik!”

SANSÜR

24 Temmuz aynı zamanda İkinci Meşrutiyet’in ilanıyla sansürün ilk kez kaldırılışının da yıl dönümü. O gün sonradan bayram ilan dilmişti.

Osmanlı’da gülümseten sansür öyküleri vardır.

Yazar Ahmet Rasim bir gün ünlü sansür memuru Hıfzı Bey’e şöyle dert yanar:

“Yazdığımız yazılarda zatıâlinizin çizeceğinizi bildiğimiz kelimeleri kullanmıyoruz. Biliyoruz ki vatan, millet, hürriyet, ihtilâl, cinnet, mecnun, yıldız, intihar, zehir vs. gibi birçok kelimeler yazılmaz. Fakat sansürden gelen provalarda her seferinde başka başka kelimeler, cümleler görüyoruz ki, çizmişsiniz. Bunları lütfedip söyleseniz de boş yere yazmasak.”

Hıfzı Bey’in cevabı:

“Onu ben de bilmem. Yalnız size şu kadarını söyleyeyim. Siz hangi yazınızı en çok beğenerek yazarsanız, oh, ne güzel oldu, derseniz, benim onu çizeceğimi biliniz.”

İZİN

İzin mevsimi geldi... Biraz izin rica edeceğiz...